Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ λυκείου (19) - Επιφυλλίδα (σχεδιαγράμματα: οικογένεια)

Amedeo Modigliani, Τσιγγάνα με το μωρό της (1919). Πηγή: Wikimedia Commons

 

Ορισμοί

• επιφυλλίδα: κείμενο δοκιμιακού χαρακτήρα που δημοσιεύεται σε ορισμένη θέση μιας εφημερίδας (Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής)
• επιφυλλίδα: δοκιμιακό κείμενο περιορισμένης έκτασης με εξειδικευμένο περιεχόμενο (π.χ. λογοτεχνικό, επιστημονικό) που δημοσιεύεται σε εφημερίδα ή περιοδικό· το αντίστοιχο κειμενικό είδος. (Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών)

♦

Μαρία Ηλιού, «Αναφορές στη μητρότητα»

Δομή και πλαγιότιτλοι:

1. η ενημέρωση γύρω από το μητρικό θηλασμό πρέπει να είναι πολύπλευρη.

2. θηλασμός και πολιτισμικό περιβάλλον.

3.-4. θηλασμός στις τρίτες και στις αναπτυγμένες χώρες.

5. πτυχές του μητρικού θηλασμού.

6. οι υγιείς κοινωνίες αντιμετωπίζουν τις γυναίκες ως κοινωνικά όντα. 7. Κοινωνική περιθωριοποίηση μητέρας-νηπίου.

8. παιδί και κοινωνία.

9. σχέδιο νόμου για τη μητρότητα.

10.-11. προϋποθέσεις θηλασμού.

12. η μόρφωση επηρεάζει θετικά το θηλασμό.

13. ουσία της ζωής και «καθήκοντα».

 

♦

 

Θηλασμός και κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες

«Το πρόβλημα του μητρικού θηλασμού δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ανεξάρτητα από το κοινωνικό-οικονομικό και πολιτισμικό περιβάλλον», γιατί:

• η προσέγγιση του θηλασμού διαφέρει ανάλογα με το κοινωνικο-πολιτισμικό περιβάλλον: στις υπανάπτυκτες χώρες οι μητέρες αποφεύγουν το θηλασμό λόγω της διαφημιστικής προπαγάνδας που εκμεταλλεύεται την άγνοιά τους πάνω στο ζήτημα και προωθεί τα υποκατάστατα του μητρικού γάλακτος· από την άλλη πλευρά, στις αναπτυγμένες χώρες οι μητέρες αποφεύγουν το θηλασμό κυρίως για λόγους επαγγελματικούς ή αισθητικής. Το ίδιο αποτέλεσμα, λοιπόν, προκύπτει από διαφορετικά αίτια, που έχουν τις ρίζες τους σε διαφορετικούς κοινωνικούς-πολιτισμικούς παράγοντες. Άρα, η εκστρατεία υποστήριξης και διάδοσης του θηλασμού πρέπει να προσαρμοστεί στις εκάστοτε κοινωνικές και πολιτισμικές συνθήκες.
• «τα μωρά είναι ίδια παντού, το μητρικό γάλα είναι παντού μοναδικό».
• το ζήτημα του θηλασμού αφορά άμεσα το παιδί και τις αυξημένες ανάγκες του στα πρώτα του χρόνια. Ο θηλασμός είναι ευεργετικός, σωματικά και ψυχολογικά, για το μωρό.
• η χρήση υποκατάστατων γάλακτος κοστίζει, ενώ ο θηλασμός όχι.
• η κοινωνία οφείλει να αντιμετωπίσει τις γυναίκες όχι μόνο ως μητέρες αλλά και ως ολοκληρωμένα κοινωνικά όντα που έχουν μερίδιο στην κοινωνική δραστηριότητα. Επομένως, πρέπει να θεωρείται αυτονόητο ότι μια εργαζόμενη γυναίκα θα αποκτήσει ενδεχομένως παιδιά στο μέλλον και θα θηλάσει και ότι θα της παρασχεθούν οι αναγκαίες διευκολύνσεις.
• η κοινωνική καταξίωση αλλά και το μορφωτικό επίπεδο της γυναίκας επηρεάζουν το θηλασμό.

 

Διευκολύνσεις για την εργαζόμενη μητέρα: παρέχονται άδειες ή, σε αντιστάθμισμα, μειωμένο ή ελαστικό ωράριο, αλλά δυστυχώς οι κείμενες διατάξεις συνήθως δε λαμβάνονται υπόψη στον ιδιωτικό τομέα.

Επιπλέον διευκολύνσεις που πρέπει να παρέχονται:

(α) μακρύτερες άδειες, ίσως μέχρι τον απογαλακτισμό του βρέφους,

(β) αυξήσεις στο μισθό,

(γ) παροχές σε είδος (βρεφικές τροφές, παρασκευάσματα περιποίησης του μωρού, ρούχα, παιχνίδια, κλπ.),

(δ) ειδικές συμφωνίες με καταστήματα βρεφικών ειδών, ώστε οι μητέρες να προμηθεύονται σε λογικές τιμές τα απαραίτητα για την περιποίηση του βρέφους,

(ε) ανάπτυξη προγραμμάτων τηλεργασίας με παράλληλη παροχή κατάλληλου εξοπλισμού (υπολογιστές, συνδέσεις στο Διαδίκτυο, fax κλπ.) για εργασία από το σπίτι κατά την περίοδο του θηλασμού ή όταν ανακύπτουν σημαντικά προβλήματα (όπου είναι δυνατόν ή όπου το επιτρέπει η φύση της εργασίας) κλπ.

(στ) ευέλικτα ωράρια για τις μητέρες.

Προέχει, βεβαίως, η τήρηση των κείμενων διατάξεων ιδίως στον ιδιωτικό τομέα.

 

♦

 

Οικογένεια

Η σημασία της οικογένειας ή γιατί είναι απαραίτητη:

• αναγκαίος όρος για την ομαλή ψυχοπνευματική ανάπτυξη των νέων μελών της κοινωνίας.
• ανατρέφει κι εξασφαλίζει τα παιδιά κατά τα πρώτα και κρίσιμα χρόνια της ανάπτυξής τους.
• βοηθά ποικιλοτρόπως τα παιδιά ακόμη και μετά την ενηλικίωση τους.
• αποτελεί τον πρώτο, και ίσως σημαντικότερο, παράγοντα κοινωνικοποίησης των παιδιών.
• παλαιότερα ήταν υπεύθυνη για τη μόρφωση και την επαγγελματική εκπαίδευση των παιδιών της· σήμερα το ρόλο αυτό έχει αναλάβει το κράτος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν είναι σημαντική και ευεργετική η όποια προσφορά της οικογένειας, με την ευρύτερη έννοια, στον τομέα αυτόν.

 

Παράγοντες που υπονομεύουν το ρόλο της οικογένειας:

• χωρισμένοι ή σε διάσταση γονείς, ιδίως όταν δεν υπάρχει συνεννόηση μεταξύ τους και οι σχέσεις τους είναι τεταμένες· ψυχολογικά προβλήματα, χρήση ναρκωτικών κλπ.
• αδιαφορία ή άγνοια των γονέων για τους τρόπους/μεθόδους ανατροφής.
• εξαντλητικά ωράρια εργασίας των γονιών που δεν τους επιτρέπουν να ασχοληθούν συστηματικά με την ανατροφή των παιδιών τους.
• ανατροφή των παιδιών από παραμάνες.
• αντικατάσταση των παραδοσιακών και δοκιμασμένων μεθόδων ανατροφής (οικογενειακές δραστηριότητες, συναναστροφές με τα μεγαλύτερα μέλη της οικογένειας, τακτικές επισκέψεις σε συγγενείς και φίλους) από άλλες που επιβάλλονται συνήθως από τις κοινωνικές συνθήκες (π.χ. ωράρια εργασίας των γονέων), αλλά είναι αμφίβολης αποτελεσματικότητας (π.χ. τηλεόραση, ηλεκτρονικές συσκευές κλπ.).
• εγκατάσταση της οικογένειας μακριά από τους υπόλοιπους συγγενείς (παππούδες, γιαγιάδες κλπ.).

 

◊

 

Ενδοοικογενειακή βία

Αίτια 

(α) ανεργία, περιθωριοποίηση γονέων,

(β) φτώχεια,

(γ) κλειστές κοινωνίες που ανέχονται τη βία,

(δ) αλκοολισμός,

(ε) αντιλήψεις που θέλουν το παιδί (ή τη σύντροφο -συνήθως-) να υποτάσσεται στο θέλημα των γονιών (ή του συντρόφου),

(στ) έλλειψη αυτοσυγκράτησης ή/και ψυχολογικά προβλήματα,

κλπ.

 

Αντιμετώπιση

(α) ευαισθητοποίηση της κοινωνίας και ιδίως των συγγενών ή/και των γειτόνων, οι οποίοι οφείλουν να καταγγέλλουν αμέσως οποιοδήποτε ανάλογο γεγονός,

(β) μέριμνα για το παιδί: άμεση αποδέσμευση από τους προβληματικούς γονείς και παρακολούθηση από ειδικούς, εκπαίδευση σε ειδικά σχολεία, μακριά από τους γονείς,

(γ) διακριτική παρακολούθηση από αρμόδιους φορείς των οικογενειών που δεν εμφανίζουν ομαλή οικογενειακή ζωή,

(δ) ανάπτυξη ειδικών προγραμμάτων που θα ενημερώνουν τους γονείς για τις μεθόδους ανατροφής των παιδιών με σκοπό να αποφεύγονται βίαιες ενδοοικογενειακές συγκρούσεις,

(ε) χρηματοδότηση από φορείς ειδικών ιδρυμάτων/εκπαιδευτηρίων που θα υποδέχονται και θα φροντίζουν κακοποιημένα παιδιά.

 

♦