Έλληνες ναυτικοί στον πρώτο περίπλου της Γης – Μέρος 4ο: Δύο πολύτιμες καταγραφές του ταξιδιού (Μιχαηλίδου Ανδρονίκη, Νάτση Φωτεινή)

 

Παγκόσμιος χάρτης από τον Battista Agnese, που δείχνει τον κόσμο όπως ήταν γνωστός το 1544. Στον χάρτη φαίνεται η διαδρομή που ακολούθησε ο Μαγγελάνος και, μετά τον θάνατό του, ο Ελκάνο. Επίσης, διακρίνεται η διαδρομή από το Κάντιθ της Ισπανίας στο Περού και το πέρασμα του Ισθμού του Παναμά. Αυτή ήταν η διαδρομή των πλοίων με τους θησαυρούς που μετέφεραν τεράστιες ποσότητες ασημιού από το Περού στην Ισπανία. (πηγή: Wikimedia Commons)

Ο Antonio Pigafetta, του οποίου η γέννηση τοποθετείται ανάμεσα στο 1480 και στο 1491 και ο θάνατος πιθανόν το 1534, ήταν Βενετός διανοούμενος, που γεννήθηκε στη Βιτσέντσα της σημερινής Ιταλίας. Είχε σπουδάσει αστρονομία, γεωγραφία και χαρτογραφία. Το 1519 συμμετείχε ως βοηθός του Μαγγελάνου στην ισπανική αποστολή που είχε ως σκοπό τη χαρτογράφηση ενός νέου δρόμου για τα Νησιά των Μπαχαρικών από τα δυτικά, αφού λόγω της συνθήκης της Τορδεσίγιας (El Tratado de Tordesillas, 7 Ιουνίου 1494) οι Ισπανοί δεν είχαν πρόσβαση στην ανατολική ζώνη του κόσμου.

Έλληνες ναυτικοί στον πρώτο περίπλου της Γης – Μέρος 3ο: Βιογραφικές πληροφορίες για τους 5 σπουδαιότερους Έλληνες του ταξιδιού του Μαγγελάνου (Καραγιαννόπουλος Γιώργος, Κοντόπουλος Αβραάμ)

 

Λεπτομέρεια από έναν χάρτη του 1590 από τον γεωγράφο Abraham Ortelius, που δείχνει το πλοίο Βικτόρια. Η λεζάντα στα λατινικά λέει περίπου τα εξής: «Ήμουν η πρώτη που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο και εγώ σε καθοδήγησα, Μαγγελάνε, να διασχίσεις το Στενό. Τόλμησα και δικαίως με αποκαλούν ΝΙΚΗ: τα πανιά μου είναι φτερά· το έπαθλό μου είναι δόξα· η μάχη μου, ο ωκεανός». (πηγή: Βικιπαίδεια)

Φελίπε ντε Ρόδας

Ο Φελίπε ντε Ρόδας, γεννημένος το 1475 στο νησί της Ρόδου, υπήρξε ένας από τους ελάχιστους επιζώντες που ολοκλήρωσαν τον πρώτο ιστορικό γύρο του κόσμου (αποστολή Μαγγελάνου-Ελκάνο). Γιος του ναύκληρου Βασίλη και της Χουάνα, ξεκίνησε την καριέρα του ως ναύτης στο πλοίο Victoria. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, επέδειξε εξαιρετική αντοχή κάτω από αντίξοες συνθήκες πείνας και δίψας. Κατά την επιστροφή του Victoria, στο Πράσινο Ακρωτήρι (9 Ιουλίου 1522) συμμετείχε στην επικίνδυνη αποστολή αποβίβασης με λέμβο σε εχθρικό πορτογαλικό έδαφος για την εξεύρεση εφοδίων, όπου και αιχμαλωτίστηκε μαζί με άλλα δώδεκα μέλη του πληρώματος. Μετά από 37 ημέρες αιχμαλωσίας, απελευθερώθηκε κατόπιν διπλωματικής παρέμβασης του Αυτοκράτορα Καρόλου Ε' και επέστρεψε στην Ισπανία. Με την ολοκλήρωση των ναυτικών του καθηκόντων, εγκαταστάθηκε στη Σεβίλλη, όπου αξιοποίησε τη μοναδική του εμπειρία στις διεθνείς θάλασσες, δραστηριοποιούμενος με επιτυχία στο εμπόριο με τις Ινδίες σε συνεργασία με τον ξάδελφό του, Μιγκέλ.

Έλληνες ναυτικοί στον πρώτο περίπλου της Γης - Μέρος 1ο: Η Εποχή των Ανακαλύψεων και το ταξίδι του Μαγγελάνου (Νάτσιουλα Δανάη, Νικολαΐδου Σταυρούλα)

 Εισαγωγή

Ο 15ος και ο 16ος αιώνας υπήρξαν καθοριστικοί για την ιστορία της ανθρωπότητας. Η ανάγκη των Ευρωπαίων για νέα εμπορικά προϊόντα οδήγησε στην εξερεύνηση άγνωστων ωκεανών και ηπείρων. Στην παρούσα εργασία εξετάζουμε τις πολιτικές συμφωνίες μεταξύ Ισπανίας και Πορτογαλίας, την οικονομική σημασία των μπαχαρικών και το κατόρθωμα του Φερδινάνδου Μαγγελάνου.

 

Αλεξανδρινή Γραμμή, Συνθήκη Τορδεσίγιας, Συνθήκη Σαραγόσας (πηγή: Βικιπαίδεια)

Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, "Βυζάντιο η δική μας ιστορία"

  

Ακολουθούν τα βασικά σημεία της διάλεξης:

2΄ Από πού προέκυψε το όνομα Βυζάντιο; Οι Βυζαντινοί δεν χρησιμοποίησαν ποτέ αυτόν τον όρο (Βυζάντιο, Βυζαντινός), αλλά τους όρους Ρώμη, Ρωμανία, Αυτοκράτωρ και Βασιλεύς Ρωμαίων.

Ο όρος είναι των Γάλλων, επειδή η Κωνσταντινούπολη χτίστηκε επάνω στα ερείπια της πόλης του Βύζαντος. Αυτοί άρχισαν να μιλάνε για βυζαντινή ιστορία, για να μην γίνεται σύγχυση με την αρχαία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ουδέποτε οι Άγγλοι το δέχτηκαν. Later Roman Empire, αυτός είναι ο τίτλος του Βυζαντίου για τους Άγγλους και τους Γερμανούς.

Οι Έλληνες αποδέχτηκαν τον όρο Βυζάντιο, αλλά το Βυζάντιο δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μεσαιωνική ιστορία του Ελληνισμού. Ποιος είναι ο ορισμός του Βυζαντίου; Το Βυζάντιο είναι η οργανική συνέχεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Το ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας είναι ακριβώς αυτό που λέμε εμείς σήμερα Βυζάντιο. Ρωμαϊκό, λοιπόν, ανατολικό τμήμα, εκχριστιανισμένο και εξελληνισμένο, με την Κωνσταντινούπολη ως κέντρο.

Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ: "Βυζάντιο και Ισλάμ"

Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τα κυριότερα σημεία της ομιλίας: 

2΄ "άπιστος" ο ένας για τον άλλον

3΄ Τα τρία ρεύματα του Ισλάμ

οι Βυζαντινοί μέχρι το 622 χρησιμοποιούσαν Άραβες ως μισθοφόρους. Στη συνέχεια, οι Άραβες απασχολούν το Βυζάντιο (ως Σαρακηνοί ή Αγαρηνοί) μέχρι τα τέλη του 11ου αι. Τη σκυτάλη παίρνουν οι Σελτζούκοι, που ιδρύουν το πρώτο Σουλτανάτο (της Ρουμ, δηλαδή Ρωμανίας) στη Μικρασία το 1081. Έχουν σχέσεις εχθρικές αλλά και συνεργασία με το Βυζάντιο. Οι Μογγόλοι στα μέσα του 13ου (περίπου 1245) κατεβαίνουν από τα εδάφη τους και καταλύουν το Σουλτανάτο της Ρουμ. Τότε όλα τα νομαδικά φύλα, που ζούσαν ανάμεσα στο Βυζάντιο και στους Σελτζούκους και οι Βυζαντινοί ονόμαζαν "οδοστάται" (που εμποδίζουν τις επικοινωνίες και συγκοινωνία), καταλαμβάνουν τη δυτική (βυζαντινή) Μικρασία. Είναι τα τουρκομανικά φύλα: Καραμάν, Αϊντίν κλπ. ανάμεσά τους και οι Οθωμανοί (3ο ρεύμα Ισλάμ).

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (24) – Η Γαλλική επανάσταση και η Ναπολεόντεια περίοδος (1789-1815)

  

Η Ελευθερία οδηγεί τον Λαό, πίνακας του Ευγένιου Ντελακρουά, 1830 (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Η Γαλλική επανάσταση και η Ναπολεόντεια περίοδος (1789-1815)

 

Βασικά σημεία

 

β. Η έκρηξη της Επανάστασης (1789)

 

Η σύγκληση των Γενικών τάξεων

 

§ 1 Συνέλευση των τριών τάξεων

Ο Νεκέρ προτείνει συνέλευση των αντιπροσώπων των τριών τάξεων. Οι αντιπρόσωποι της Τρίτης τάξης (του λαού) υπερείχαν ελαφρά.

 

§ 2 Αντίδραση στα σχέδια του βασιλιά

• Οι αντιπρόσωποι του λαού περίμεναν μεταρρυθμίσεις, αλλά ο Λουδοβίκος σχεδίαζε επιβολή νέων φόρων που θα τους πλήρωνε ο λαός.
• Οι αντιπρόσωποι του λαού αντέδρασαν και αυτοανακηρύχθηκαν Εθνική Συνέλευση.

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (23) – Η Αμερικανική επανάσταση

  

Οι 13 αποικίες της Βρετανικής Αμερικής (σκούρο καφέ): αποικίες της Νέας Αγγλίας (πορτοκαλί): μεσαίες αποικίες (καφέ): νότιες αποικίες [πηγή: Βικιπαίδεια]

 

Η Αμερικανική επανάσταση

 

Βασικά σημεία

 

β. Η ρήξη (1774) και ο πόλεμος της Ανεξαρτησίας (1775-1783)

§ 1 Παράπονα των αποίκων

• Η Αγγλία παίρνει τον έλεγχο του Καναδά και της Λουιζιάνας, αλλά απαγορεύει στους αποίκους την οικονομική εκμετάλλευση των νέων περιοχών.
• Επίσης, επιβάλλει φόρο χαρτοσήμου και πρόσθετη φορολογία προϊόντων (τσάι και ζάχαρη) στις αποικίες. 

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (22) – Οι οικονομικές θεωρίες

  

Η Πυραμίδα του Καπιταλιστικού Συστήματος: επικριτικό σκίτσο για τον καπιταλισμό, που αντιγράφηκε από ένα ρωσικό φυλλάδιο. Δημοσιεύτηκε το 1911 στην αμερικανική εφημερίδα Βιομηχανικός Εργάτης. [πηγή: Βικιπαίδεια]

Βασικά σημεία

 

β. Οι οικονομικές θεωρίες

§ 1 Εξελίξεις στην οικονομία

• Βιομηχανική επανάσταση ⇒ επαναπροσδιορισμός της οικονομικής πολιτικής.
• Διαφωτισμός: ζητούσε αποδέσμευση από τον μερκαντιλισμό.

μερκαντιλισμός: οικονομική θεωρία που υποστηρίζει ότι ο πλούτος μιας χώρας συνίσταται στην κατοχή πολύτιμων μετάλλων και δημιουργείται από το ευνοϊκό εμπορικό ισοζύγιο. [Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής]

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (21) – Ο Διαφωτισμός

 

Η Ευρώπη γύρω στο 1700 (πηγή: Βικιπαίδεια)

Βασικά σημεία

 

α. Το πλαίσιο διαμόρφωσής του

• τέλη του 17ου αι.: ταχεία ανάπτυξη και πνευματική πρόοδος για τις χώρες της δυτικής Ευρώπης, αργότεροι ρυθμοί στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη.
• Αγγλία: η μεγαλύτερη εμπορική και ναυτική δύναμη στον κόσμο.
• Ένδοξη Επανάσταση (1688): η αστική τάξη επιβάλλει τη συνταγματική μοναρχία και τον κοινοβουλευτισμό.
• Γαλλία: παρατεταμένη κρίση, λόγω της απόλυτης μοναρχίας που παρεμποδίζει τις επιδιώξεις της αστικής τάξης. Η σύγκρουση θα κορυφωθεί στα τέλη του 18ου αιώνα με τη Γαλλική Επανάσταση (1789).

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (20) – Θρησκευτική μεταρρύθμιση (1517-1555)

  

Ο Μαρτίνος Λούθηρος (Martin Luther, 1483-1546) ήταν Γερμανός μοναχός, ιερέας, καθηγητής, θεολόγος, ηγέτης της εκκλησιαστικής μεταρρύθμισης του 16ου αιώνα στη Γερμανία, και θεμελιωτής των χριστιανικών δογμάτων και πρακτικών των Διαμαρτυρομένων. [πηγή: Βικιπαίδεια]

 

Θρησκευτική μεταρρύθμιση (1517-1555)

 

Βασικά σημεία

 

α. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία σε κρίση

Στα τέλη του Μεσαίωνα αυξάνονται τα παράπονα των πιστών για τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία:

• διοικητική ανεπάρκεια,
• υπερβολική πολυτέλεια,
• ηθική διαφθορά πολλών εκκλησιαστικών αξιωματούχων,
• αμάθεια του κλήρου, ιδίως του κατώτερου,
• έλεγχος των πιστών από την Εκκλησία με τη διαρκή απειλή του κακού,
• συγχωροχάρτια.

Ιστορία Β΄ λυκείου (19) – Οι ανακαλύψεις

Χάρτης με τις σημαντικότερες αποστολές της Εποχής των Ανακαλύψεων (πηγή: Βικιπαίδεια)

Βασικά σημεία

 

γ. Οι Ευρωπαίοι ανακαλύπτουν τον κόσμο

 

Προς τις Ινδίες

Ο πρίγκηπας Ερρίκος ο θαλασσοπόρος (1394-1460) χρηματοδοτεί εξερευνητικά ταξίδια για την ανακάλυψη του θαλάσσιου δρόμου προς τις Ινδίες. Επιτυχείς εξερευνητικές αποστολές:

• Βαρθολομαίος Ντιάζ (1450-1500) → ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας (1487).
• Βάσκο ντα Γκάμα (1469-1524) → Κάλικουτ των Ινδιών (1498). Τον Σεπτέμβριο του 1499 επέστρεψε στη Λισαβόνα με τα αμπάρια του γεμάτα μπαχαρικά.
• Αλβαρέξ Καμπράλ (περ. 1460-1526) → πλέοντας προς τις Ινδίες (1500), παρασύρθηκε από τα κύματα μέχρι τη Βραζιλία, την οποία κατέλαβε στο όνομα του βασιλιά του.

Ιστορία Β΄ λυκείου (18) – Αναγέννηση και Ανθρωπισμός

  

Η Φλωρεντία, πόλη στην Τοσκάνη της Ιταλίας, από όπου θεωρείται πως εξαπλώθηκε το πολιτιστικό ρεύμα της Αναγέννησης. (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Βασικά σημεία

 

Αναγέννηση: πνευματική κίνηση που κύριο χαρακτηριστικό της είναι η αναβίωση των αξιών της κλασικής αρχαιότητας, οι οποίες είχαν παραμεριστεί κατά τον Μεσαίωνα.

• Το πνεύμα των ανθρώπων απελευθερώνεται τώρα (15ος-16ος αι.) από τη μεσαιωνική σκέψη, που έδινε έμφαση στη θρησκεία, και γίνεται πιο φιλελεύθερο, δημιουργικό και ερευνητικό.
• Ο αναγεννησιακός άνθρωπος εμπνέεται από τον αρχαίο κόσμο, στόχος του όμως είναι το μέλλον.
• Οι επαναστατικές του επινοήσεις σε όλους τους τομείς της επιστήμης, της τέχνης και της λογοτεχνίας εισάγουν πανηγυρικά την Ευρώπη στην περιπέτεια του νεότερου πολιτισμού της.

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (17) – Η κρίση της φεουδαρχίας

 

Χάρτης διασποράς της πανδημίας (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Βασικά σημεία

 

Δυτική Ευρώπη: 1270 - 1330 περίοδος κρίσης  σοβαρό πρόβλημα επισιτισμού λόγω:

• αύξησης του πληθυσμού μεγαλύτερης της αγροτικής παραγωγής.
• παραγωγής προϊόντων που ζητούσε το διεθνές εμπόριο (π.χ. κρασί, λινάρι κ.λπ.) και όχι δημητριακών.
• φυσικών καταστροφών, που προκάλεσαν ζημιές στην γεωργία, στο εμπόριο και στη βιοτεχνία.

Το μεγαλύτερο πλήγμα: ο Μαύρος Θάνατος, επιδημία βουβωνικής πανώλης. 1347 ως το τέλος του αιώνα: διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη και εξόντωσε περίπου τα 2/5 του πληθυσμού.

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (16) – Η άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453)

  

Η διάταξη των αντιπάλων (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Βασικά σημεία

 

α. Αναζήτηση βοήθειας στη Δύση

• Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγος (1391-1425): ταξιδεύει στη Δύση για βοήθεια (Βενετία, Παρίσι, Λονδίνο) χωρίς αποτέλεσμα.
• στο Παρίσι μαθαίνει τα νέα της μάχης της Άγκυρας (1402): ο Ταμερλάνος συντρίβει τον Βαγιαζήτ και τον αιχμαλωτίζει. Το Βυζάντιο παύει να πληρώνει φόρο υποτέλειας και κερδίζει παράταση ζωής μισού αιώνα.
• Σύνοδος της Φερράρας-Φλωρεντίας (1438-1439): ο αυτοκράτορας Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος (1425-1448), για να εξασφαλίσει βοήθεια από τη Δύση, δέχθηκε την πλήρη υποταγή της Ορθόδοξης στην Καθολική Εκκλησία. Ο βυζαντινός λαός απέρριψε τις συμφωνίες αυτές.
• Μεγάλος δούκας Λουκάς Νοταράς: είναι προτιμότερο να δω να κυριαρχεί στην αγορά της Πόλης το φακιόλι (τουρμπάνι) των Τούρκων παρά η καλύπτρα των Λατίνων!

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (15) – Οι Οθωμανοί και η ραγδαία προέλασή τους

  

Η επικράτεια των Οθωμανών στην αρχή και στο τέλος της ηγεμονίας του Οσμάν (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Βασικά σημεία

 

α. Η κατάκτηση της Μ. Ασίας

• Οθωμανοί: προέλευση από Κεντρική Ασία. Ύστερα από πίεση των Μογγόλων, μετακινούνται και εγκαθίστανται κοντά στην Προύσα (1281). Εκεί συρρέουν μισθοφόροι και καλλιεργητές.
• Ίδρυση Οθωμανικού κράτους από Οθμάν ή Οσμάν: οι κατακτήσεις του διευκολύνονται από τους γαζήδες και τη διάλυση των ακριτικών σωμάτων.
• 1326 η Προύσα γίνεται πρωτεύουσα του Οθωμανικού κράτους από τον Ορχάν.

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (14) – Τα Ελληνικά κράτη: Τραπεζούς, Ήπειρος, Νίκαια

 

Τα φραγκικά και βυζαντινά κράτη που προέκυψαν μετά τη διανομή των εδαφών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ύστερα από την 4η Σταυροφορία (πηγή: Βικιπαίδεια)

Τα Ελληνικά κράτη: Τραπεζούς, Ήπειρος, Νίκαια

 

α. Η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας

• Αυτοκρατορία Τραπεζούντας → Αλέξιος/Δαυίδ Κομνηνοί
• Ιδρύθηκε από τους Κομνηνούς στις βόρειες ακτές της Μικρασίας.
• Σημαντικότερες πόλεις: Τραπεζούντα, Σινώπη, Ηράκλεια του Πόντου.
• Κράτος απομονωμένο μέχρι την κατάκτησή του από τους Τούρκους (1461).

Ιστορία Β΄ λυκείου (13) – Οι Σταυροφορίες

  

Χάρτης της 1ης Σταυροφορίας. [πηγή: Βικιπαίδεια]

 

Οι Σταυροφορίες

 

Βασικά σημεία

 

α. Αίτια

- ένας συνδυασμός γεγονότων: το προσκύνημα στους Αγίους Τόπους (η παράδοση υπήρχε στην αρχαιότητα και αναβίωσε στη διάρκεια του 10ου αι.) και οι φήμες για ωμότητες Τούρκων και Αράβων σε βάρος χριστιανών προσκυνητών (οι Τούρκοι είχαν ήδη κατακτήσει τη Συρία και την Ιερουσαλήμ),

- και μια ιδέα: η σκέψη για την πραγματοποίηση σταυροφοριών φαίνεται ότι ήταν των παπών (οι πάπες είχαν παλαιότερα κηρύξει ιερό πόλεμο για την ανάκτηση της Ισπανίας από τους Άραβες). Επίσης, μέσω των σταυροφοριών οι πάπες ήθελαν να ενισχύσουν τη θέση τους έναντι των Γερμανών ηγεμόνων.

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (12) – Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη

Αντίγραφο κόγκας της Βρέμης (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη

 

Βασικά σημεία

 

α. Ο πληθυσμός και η γεωργία

Στα μέσα του 11ου αι. σε Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Ιταλία παρατηρείται:

• αύξηση πληθυσμού,
• επέκταση καλλιεργούμενων εκτάσεων με εκχερσώσεις και αποξηράνσεις,
• εντονότερη κίνηση εμπορίου και βιοτεχνίας,
• ίδρυση νέων πόλεων,
• αξιοποίηση χρήματος στις συναλλαγές.

Πρόκειται για ενδείξεις ακμής και, ουσιαστικά, μιας γεωργικής επανάστασης, που πραγματοποιείται με:

• αύξηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων και της συγκομιδής,
• τεχνολογικές καινοτομίες: τροχοφόρο άροτρο και τετράτροχη άμαξα,
• αξιοποίηση τριζωνικής καλλιέργειας.

 

Το σύστημα της τριζωνικής καλλιέργειας. [πηγή: Pinterest]

β. Οι πόλεις

Κατά την περίοδο αυτή:

• ιδρύονται πολλές νέες πόλεις,
• επεκτείνονται οι παλαιοί οικιστικοί πυρήνες,
• ανεγείρονται φρούρια.

Παρατηρείται:

• καταμερισμός της εργασίας,
• χρήση νερόμυλου ως κύριας πηγής ενέργειας,
• αργότερα (τέλη του 12ου αι.) προστίθεται ο ανεμόμυλος,
• εντατική οικοδόμηση και συναλλαγές,
• παραγωγή και κυκλοφορία εμπορευμάτων, διάδοση τεχνικών και νέων ιδεών.

 

Παραδοσιακός νερόμυλος στη Λιβαδειά (πηγή: ιστοσελίδα Δήμου Λιβαδέων)

γ. Το εμπόριο

- πρόοδος εμπορίου (μέσα 11ου αι. και 12ος αι.), που κατευθύνεται στις χριστιανικές περιοχές αλλά και στα μεγάλα μουσουλμανικά της Μεσογείου,

- μεγάλα εμπορικά κέντρα: οι ιταλικές ναυτικές πόλεις· στον Βορρά: Μπρυζ και Βρέμη,

- Έμποροι: εβραίοι και χριστιανοί από τη Βενετία και την Πράγα,

- Εμπορεύματα: δούλοι, προϊόντα πολυτελείας και καταναλωτικά αγαθά (γούνες, μπαχαρικά, χρωματιστά υφάσματα της Φλάνδρας, αλάτι, ξύλο, σίδηρος, σιτάρι κ.ά.),

- Μέσα μεταφοράς: μεγάλες τετράτροχες άμαξες ή καραβάνια ημιόνων (στην ξηρά), γαλέρες και κόγκες (στη θάλασσα),

- περί το 1200 καθιερώνεται η χρήση της πυξίδας και του πρυμναίου πηδαλίου,

- διαδίδονται οι εμποροπανηγύρεις (τέλη του 12ου) ιδιαίτερα στη Φλάνδρα και στη γαλλική Καμπανία: εκεί γίνονται πωλήσεις εμπορευμάτων, ανταλλαγές νομισμάτων και δίνονται δάνεια,

- Βενετία και Γένουα: συγκροτούνται ναυτικές εταιρείες που κερδίζουν τεράστια ποσά από το θαλάσσιο εμπόριο.

Θέλω κι άλλο!

Δείτε εδώ την παρουσίαση που χρησιμοποιήσαμε στην τάξη.

 

❦

Ιστορία Β΄ λυκείου (11) – Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη. Φεουδαρχία

 

Όργωμα τον Μάρτιο, κάτω από ένα φεουδαλικό πύργο. [πηγή: Βικιπαίδεια]

Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη. Φεουδαρχία

Βασικά σημεία

α. Χαρακτηριστικά και εξέλιξη

- Φραγκικό Κράτος: αγροτική κοινωνία. Λόγω ανασφάλειας την εποχή των Μεροβίγγειων βασιλιάδων (μέσα 4ου - μέσα 8ου αι.) οι αδύναμοι μπαίνουν υπό την προστασία των ισχυρών και εξαρτώνται από αυτούς.

- Οι ανώτεροι (φεουδάρχες) παραχωρούν γη (φέουδο) και προσφέρουν βοήθεια στους υποτελείς (βασάλους), αλλά απαιτούν πίστη, υποταγή και άλλες υπηρεσίες → φεουδαρχική κοινωνία.

- Η σύνδεση φεουδάρχη και βασάλου γινόταν με επίσημη τελετή: την τελετή της περιβολής.

 

Ιστορία Β΄ λυκείου (10) – Η διεθνής ακτινοβολία του Βυζαντίου

 

Αντιπροσωπεία Κροατών και Σέρβων συνομιλεί με τον αυτοκράτορα Βασίλειο Α΄ (867-886). Μικρογραφία στο χειρόγραφο της Σύνοψης Ιστοριών του Ιωάννη Σκυλίτζη. [πηγή: Βικιπαίδεια]

Η διεθνής ακτινοβολία του Βυζαντίου

Βασικά σημεία

α. Βυζαντινή διπλωματία

• Στον Μεσαίωνα δεν υπήρχαν πρεσβείες και προξενεία.
• Τα κράτη συζητούσαν τα ζητήματα που τους απασχολούσαν με απεσταλμένους (πρόσωπα ιερά και απαραβίαστα).