Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (1) - διδακτέα ύλη και νέος τρόπος εξέτασης (ενημέρωση Οκτώβριος 2023)

 

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (Ανθολόγιο κειμένων)

Διδακτέα ύλη

Σε αυτόν τον σύνδεσμο μπορείτε να δείτε την ύλη από το ηλεκτρονικό έγγραφο (στη σελ. 32) του Υπουργείου Παιδείας.

Από το διδακτικό βιβλίο «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου» των Ν. Μπεζαντάκου, Β. Χαραλαμπάκου κ.ά, δεν θα διδαχθούν οι ενότητες 3, 5, 7 και 12. Οι υπόλοιπες ενότητες θα διδαχθούν δύο (2) ώρες την εβδομάδα κατά την περίοδο Σεπτέμβριος - 15 Μαρτίου.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (9) – Ενότητα 11η

Χιλιάδες δαρεικοί, το βασικό νόμισμα της Περσικής Αυτοκρατορίας την εποχή της δυναστείας των Αχαιμενιδών, χρησιμοποιήθηκαν για να δωροδοκηθούν ελληνικές πόλεις-κράτη και να ξεκινήσουν πόλεμο εναντίον της Σπάρτης. Ως αποτέλεσμα οι Σπαρτιάτες ανακάλεσαν τον Αγησίλαο από την Μικρά Ασία. [πηγή: Βικιπαίδεια]

Ενότητα 11^η  Επικίνδυνες συμμαχίες

 

Περισσότερες πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Ξενοφώντα μπορείτε να διαβάσετε σε αυτήν την ανάρτηση.

 

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (8) – Ενότητα 10η

Όστρακα που χρησιμοποιήθηκαν για τον εξοστρακισμό γνωστών πολιτικών. 5ος αιώνας π.Χ.
Αθήνα, Μουσείο Αρχαίας Αγοράς, προθήκη 38. ΥΠΠΟ/ΤΑΠ.
© ΥΠΠΟ. (πηγή: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)

Ενότητα 10η Μια τιμητική εξορία

Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Ο Αισχίνης ήταν Αθηναίος ρήτορας. Οι φιλόλογοι δε συμφωνούν σχετικά με τη χρονολογία της γέννησής του· κάποιοι την τοποθετούν γύρω στο 389 π.Χ. και κάποιοι άλλοι στο 397 π.Χ. Καταγόταν από φτωχή οικογένεια και πιθανότατα δεν έλαβε ειδική εκπαίδευση στη ρητορική τέχνη. Εργάστηκε ως ηθοποιός, αλλά και ως μισθοφόρος. Πολέμησε ως οπλίτης στη Μαντίνεια το 362 π.Χ. Όταν επισκέφθηκε ως απεσταλμένος των Αθηναίων μαζί με τον Εύβουλο την Πελοπόννησο, προσχώρησε στο φιλομακεδονικό μέτωπο και στο συνέδριο των Αμφικτυόνων στους Δελφούς τάχθηκε υπέρ της στάσης του Φιλίππου στον Ιερό Πόλεμο.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (7) – Ενότητα 9η

Προτομή του Σωκράτη (περ. 470 - 399 π.Χ.). Ρωμαϊκό αντίγραφο αρχαιοελληνικού έργου.
Λούβρο (πηγή: Βικιπαίδεια)

Ενότητα 9^η Οι νόμοι επισκέπτονται τον Σωκράτη στη φυλακή

Μερικές πληροφορίες για τον συγγραφέα και το έργο του 

 

Ο Πλάτων -το πραγματικό του όνομα ήταν Αριστοκλής- γεννήθηκε γύρω στο 428/7 π.Χ. στην Αθήνα. Η οικογένεια του διχάστηκε πολιτικά μετά τον Πελοποννησιακό πόλεμο, καθώς κάποιοι συγγενείς του ήταν δημοκρατικοί και κάποιοι άλλοι ολιγαρχικοί. Καταλυτική υπήρξε η γνωριμία του με τον Σωκράτη, του οποίου τη δίκη και την καταδίκη έζησε από κοντά. Ταξίδεψε αρκετά και συνάντησε άλλους σοφούς της εποχής του. Όταν επέστρεψε στην πόλη του από τα πρώτα ταξίδια του, γύρω στο 395 π.Χ. περίπου, δεν έδειξε ενδιαφέρον για την πολιτική ζωή της Αθήνας· τον συγκινούσε περισσότερο η συγκρότηση μιας ιδεώδους πολιτείας που θα στηριζόταν στη γνώση του Αγαθού. Περί το 387 π.Χ., δημιούργησε σχολή στους κήπους του Ακάδημου, την περίφημη Ακαδημία.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (6) – Ενότητα 8η

Ο Αινείας φεύγει από τη φλεγόμενη Τροία. Ζωγραφικός πίνακας του Federico Barocci, 1598. (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

 

Ενότητα 8^η  Ένα παράδειγμα σεβασμού προς τους γονείς

Μερικές πληροφορίες για τον συγγραφέα και το έργο του

Ο Λυκούργος ήταν πολιτικός και ρήτορας. Γεννήθηκε περίπου το 390 π.Χ. στην Αθήνα και μαθήτευσε κοντά στον Πλάτωνα και τον Ισοκράτη (θεωρείται ότι επηρεάστηκε στο λογοτεχνικό ύφος από τον Ισοκράτη, αλλά υπολείπεται σε αξία, αφού έδινε έμφαση στο περιεχόμενο και όχι στη μορφή). Μετά τη μάχη της Χαιρώνειας το 338 π.Χ. ο Λυκούργος διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στην οικονομική πολιτική της Αθήνας, ενίσχυσε το ναυτικό της πόλης και ολοκλήρωσε αρκετά οικοδομήματα, μεταξύ των οποίων και τη Σκευοθήκη. Φρόντισε να ξαναχτιστεί με πέτρα το θέατρο του Διονύσου, να τοποθετηθούν εκεί τα αγάλματα των τριών μεγάλων τραγικών και να συνταχθούν επίσημα αντίγραφα των τραγωδιών τους. Ανήκε στην αντιμακεδονική παράταξη και αυτό δε διέφυγε της προσοχής του Αλεξάνδρου. Σύμφωνα με επιστολή που αποδίδεται στον Δημοσθένη, ο διάδοχός του στο αξίωμα του «ἐπὶ τῇ διοικήσει ἄρχοντος» Μενέσαιχμος τον κατηγόρησε για έλλειμμα στα οικονομικά της πόλης και οι γιοι του κλήθηκαν να πληρώσουν το αντίστοιχο ποσό. Καθώς δεν μπόρεσαν να το πληρώσουν, φυλακίστηκαν, αλλά ελευθερώθηκαν αργότερα κατόπιν εφέσεως που άσκησε ο Δημοσθένης.

βιβλίο του καθηγητή, σελ.70

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (5) - Ενότητα 6η

Νύμφες ακούν το τραγούδι του Ορφέα (Charles Jalabert, 1853) [πηγή: Βικιπαίδεια]

Ενότητα 6^η  Η μουσική εξημερώνει

 

Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Ο Πολύβιος ήταν ιστορικός. Γεννήθηκε γύρω στο 200 π.Χ. στη Μεγαλόπολη της Αρκαδίας (πόλη που ανήκε στην Αχαϊκή Συμπολιτεία). Τα βιώματα του Πολυβίου ήταν τέτοια (για πα­ράδειγμα, ο πατέρας του Λυκόρτας είχε εκλεγεί πολλές φορές στρατηγός της συμμαχίας), που γρήγορα τον οδήγησαν να συμμετάσχει ενεργά στην πολιτική ζωή της πατρίδας του και της Αχαϊκής Συμπολιτείας. Το 170/169 π.Χ. έγινε ίππαρχος της Συμπολιτείας, αλλά μετά την ήττα του Περσέα στην Πύδνα το 168 π.Χ. πιάστηκε αιχμάλωτος από τους Ρωμαίους μαζί με άλλους εξέχοντες Αχαιούς και οδηγήθηκε στη Ρώμη για να δικαστεί, στην ουσία όμως ως όμηρος. Παρέμεινε στη Ρώμη δεκαεπτά χρόνια περιμένοντας τη δίκη του (που δεν έγινε ποτέ).

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (4) - Ενότητα 4η

Ο Ισοκράτης (436 π.Χ. - 338 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας ρήτορας και ένας από τους σπουδαιότερους ρητοδιδάσκαλους 
της κλασικής αρχαιότητας. (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Ενότητα 4^η  Τα πλεονεκτήματα της ειρήνης

Μερικές πληροφορίες για τον συγγραφέα και το έργο του

Ο Ισοκράτης είναι ένας από τους πιο γνωστούς Αθηναίους ρήτορες. Γεννήθηκε το 436 π.Χ. στον αττικό δήμο Ερχιά και πέθανε λίγο μετά το 338 π.Χ. σε ηλικία περίπου 98 ετών. Καταγόταν από εύπορη οικογένεια και μαθήτευσε κοντά στον σοφιστή Γοργία, τον Πρόδικο, τον Τεισία και τον μετριοπαθή ολιγαρχικό Θηραμένη· θεωρείται ότι ανήκε και στον κύκλο του Σωκράτη. Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου η πατρική περιουσία του εξανεμίστηκε και ο Ισοκράτης αναγκάστηκε να ασκήσει για κάποια περίοδο το επάγγελμα του λογογράφου.

Γύρω στο 390 π.Χ. δημιούργησε τη δική του ρητορική σχολή και διακρίθηκε ως σπουδαίος ρητοροδιδάσκαλος. Συνέγραψε αρκετούς λόγους, ο ίδιος όμως δεν εκφώνησε ποτέ κανέναν, διότι, όπως παραδεχόταν, δε διέθετε τόλμη και δυνατή φωνή· απευθύνθηκε όμως στο κοινό με τον γραπτό λόγο («Ἐγὼ γὰρ πρὸς μὲν τὸ πολιτεύεσθαι πάντων ἀφυέστατος ἐγενόμην τῶν πολιτῶν· οὔτε γὰρ φωνὰν ἔσχον ἱκανὴν οὔτε τόλμαν δυναμένην ὄχλω χρῆσθαι καὶ μολύνεσθαι καὶ λοιδορεῖσθαι τοῖς ἐπὶ τοῦ βήματος καλινδουμένοις», Φίλιππος 81).

Κατά την Ελληνιστική εποχή αποδίδονταν στον Ισοκράτη 60 λόγοι, κυρίως επιδεικτικοί, από τους οποίους 25 θεωρήθηκαν γνήσιοι από τον Διονύσιο τον Αλικαρνασσέα και 28 από τον Καικίλιο (ρήτορα και ιστορικό από τη Σικελία). Σήμερα σώζονται 21 λόγοι, με γνωστότερους τον Πανηγυρικό, τον Παναθηναϊκό, τον Ἀρεοπαγιτικό, τον Περὶ ἀντιδόσεως, τον Περὶ εἰρήνης κ.ά. Έγραψε επίσης επιστολές· αξίζει να αναφέρουμε τη Β' Επιστολή του, η οποία γράφτηκε το 344 π.Χ. και απευθύνεται στον βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο.

βιβλίο του καθηγητή, σελ.41-42

Αρχαίο κείμενο	Μετάφραση
Ἆρ’ οὖν ἄν ἐξαρκέσειεν ἡμῖν,	Άραγε λοιπόν θα ήταν αρκετό σε μας,
εἰ οἰκοῖμεν τήν τε πόλιν ἀσφαλῶς	αν κατοικούμε και την πόλη με ασφάλεια
καί (εἰ) γιγνοίμεθα εὐπορώτεροι τά περί τόν βίον	και (αν) γινόμαστε πλουσιότεροι όσον αφορά την περιουσία μας
καί (εἰ) ὁμονοοῖμεν τά τε πρός ἡμᾶς αὐτούς	και (αν) έχουμε ομόνοια μεταξύ μας
καί (εἰ) εὐδοκιμοῖμεν παρά τοῖς Ἕλλησιν;	και (αν) χαίρουμε εκτιμήσεως μεταξύ των Ελλήνων;
Ἐγώ μέν γάρ ἡγοῦμαι τούτων ὑπαρξάντων	Εγώ βέβαια νομίζω ότι, αν γίνουν αυτά,
τήν πόλιν εὐδαιμονήσειν τελέως.	η πόλη θα ευτυχήσει ολοκληρωτικά.
Ὁ μέν τοίνυν πόλεμος ἀπεστέρηκεν ἡμᾶς ἁπάντων τῶν εἰρημένων∙	Ο πόλεμος όμως μας στέρησε όλα αυτά που έχουν λεχθεί·
καί γάρ πενεστέρους (ἡμᾶς) ἐποίησεν	γιατί πράγματι και φτωχότερους μας έχει κάνει
καί ἠνάγκασεν (ἡμᾶς) ὑπομένειν πολλούς κινδύνους	και μας ανάγκασε να ανεχόμαστε πολλούς κινδύνους
καί πρός τούς Ἕλληνας (ἡμᾶς) διαβέβληκεν	και στους Έλληνες μας έχει διαβάλει
καί πάντας τρόπους τεταλαιπώρηκεν ἡμᾶς.	και με όλους τους τρόπους μάς έχει ταλαιπωρήσει.
Ἤν δέ ποιησώμεθα τήν εἰρήνην,	Αν όμως συνάψουμε ειρήνη,
μετά πολλῆς μέν ἀσφαλείας οἰκήσομεν τήν πόλιν,	από τη μια με πολλή ασφάλεια θα κατοικούμε στην πόλη μας,
ἀπαλλαγέντες πολέμων καί κινδύνων καί ταραχῆς,	αφού απαλλαγούμε από πολέμους, κινδύνους και διχόνοια,
καθ’ ἑκάστην δέ τήν ἡμέραν ἐπιδώσομεν πρός εὐπορίαν,	και από την άλλη καθημερινά θα γινόμαστε πιο εύποροι,
γεωργοῦντες ἀδεῶς (τήν γῆν) καί πλέοντες τήν θάλατταν	καλλιεργώντας χωρίς φόβο τη γη και ταξιδεύοντας στη θάλασσα
καί ἐπιχειροῦντες ταῖς ἄλλαις ἐργασίαις	και ασχολούμενοι με τα άλλα επαγγέλματα
αἵ νῦν διά τόν πόλεμον ἐκλελοίπασιν.	τα οποία τώρα εξαιτίας του πολέμου έχουν εκλείψει.
Ὀψόμεθα δέ τήν πόλιν λαμβάνουσαν μέν	Θα δούμε, ακόμη, την πόλη μας να έχει
διπλασίας τὰς προσόδους ἤ νῦν	διπλάσια έσοδα απ’ ό,τι τώρα
γιγνομένην δέ μεστήν ἐμπόρων καί ξένων καί μετοίκων,	και να είναι γεμάτη από εμπόρους, ξένους και μετοίκους,
ὧν νῦν ἐρήμη καθέστηκεν.	από τους οποίους τώρα έχει ερημωθεί.
Τό δέ μέγιστον∙	Και το σημαντικότερο∙
ἕξομεν συμμάχους ἅπαντας ἀνθρώπους,	θα έχουμε συμμάχους όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους,
οὐ βεβιασμένους, ἀλλά πεπεισμένους.	όχι με τη βία, αλλά με τη θέληση τους.

Συμπληρωματικά σχόλια για το κείμενο της Ενότητας

Στον λόγο του Περί ειρήνης ο Ισοκράτης εκφράζει την άποψη ότι η Αθήνα πρέπει να χαράξει νέα πορεία, εγκαταλείποντας τις επεκτατικές βλέψεις της. Η Αθήνα γνωρίζει την ήττα στη ναυμαχία στα Έμβατα το 356 π.Χ. και ταυτόχρονα αντιμετωπίζει την απειλή της περσικής εισβολής. Οι αντιμαχόμενες παρατάξεις (Αθήνα από τη μία, Ρόδος, Κως, Χίος με τη βοήθεια του Βυζαντίου και του Μαυσώλου της Καρίας από την άλλη) συμβιβάζονται και αποκαθίσταται η ειρήνη. Ο Ισοκράτης εκφράζει την άποψή του για την αναγκαιότητα σύναψης κοινής ειρήνης και ίδρυσης αποικιών στη Θράκη, προκειμένου να αντιμετωπίσουν οι Αθηναίοι την οικονομική κρίση (αυτός ο λόγος και οι Πόροι του Ξενοφώντα φωτίζουν την οικονομική και εξωτερική πολιτική του Ευβούλου). Θεωρεί ότι οι συμπολίτες του δεν έχουν πια την πολυτέλεια να ονειρεύονται μια ηγεμονία αλλά πρέπει να επιδιώξουν να κερδίσουν την εύνοια των Ελλήνων.

Ο Ισοκράτης σταδιακά διαμόρφωνε την άποψη ότι οι Έλληνες θα έπρεπε να συνασπιστούν υπό μια μεγάλη δύναμη, για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν την περσική απειλή. Κατά τον Ισοκράτη, μόνο ο Φίλιππος θα μπορούσε να παίξει έναν τέτοιο ηγετικό ρόλο.

βιβλίο του καθηγητή, σελ.42

Άσκηση γραμματικής:

 

 

 

 

 

 

Θέλω κι άλλο!

1. Διαβάστε περισσότερα για τον Συμμαχικό πόλεμο (357-355 π.Χ.) στο άρθρο της Βικιπαίδειας.

2. Διαδραστικές ασκήσεις σχηματισμού ευκτικής από τον εξαιρετικό ιστότοπο Ελληνικός Πολιτισμός:

• Σχηματισμός Ενεστώτα, Μέλλοντα και Αορίστου ενεργητικής φωνής.
•  Να συμπληρώσετε τους τύπους ευκτικής Παρακειμένου ε.φ.
•  Άσκηση στον σχηματισμό τύπων ευκτικής μέσης φωνής.
•  Να συμπληρωθούν οι καταλήξεις με τα πρόσωπα της ευκτικής μ.φ.

❦

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (3) - Ενότητα 2η

Επιτύμβιο ανάγλυφο του Δεξίλεω, 394 π.Χ. Αθήνα, Μουσείο Κεραμεικού (πηγή: Ψηφίδες για την Ελληνική Γλώσσα)

 

Ενότητα 2η: Θυσία για την πατρίδα

Μερικές πληροφορίες για τον συγγραφέα και το έργο του
Ο Λυσίας ήταν ρήτορας και λογογράφος. Η νεότερη έρευνα τοποθετεί τη γέννηση του γύρω στο 445 π.Χ. Γίνεται αναφορά σε αυτόν στον Φαῖδρο του Πλάτωνα, ενώ στην Πολιτεία δίνονται πληροφορίες για την οικογένειά του. Ο πατέρας του Κέφαλος καταγόταν από τις Συρακούσες και ζούσε στην Αθήνα ως μέτοικος. Μετά τον θάνατο του πατέρα τους ο Λυσίας και οι αδερφοί του πήγαν στους Θουρίους -πανελλήνια αποικία στην Κάτω Ιταλία-, όπου ο Λυσίας διδάχτηκε τη ρητορική από τον Τεισία. Μετά τη Σικελική Εκστρατεία εκδιώχθηκαν ως φιλικά προσκείμενοι στην Αθήνα και επέστρεψαν στην Αθήνα ως μέτοικοι.

 

Κατά την περίοδο των Τριάκοντα τυράννων ο Λυσίας και ο αδερφός του Πολέμαρχος (ο άλλος αδερφός, ο Ευθύδημος, είχε πεθάνει) κατηγορήθηκαν για τα δημοκρατικά τους φρονήματα, με απώτερο στόχο, σύμφωνα με τον ίδιο τον Λυσία (12.6), τη δήμευση της περιουσίας τους. Ο Πολέμαρχος δολοφονήθηκε και ο Λυσίας κατέφυγε στα Μέγαρα, από όπου βοήθησε στην αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος. Ο Θρασύβουλος, εκτιμώντας την προσφορά του Λυσία, πρότεινε να του παραχωρηθεί το δικαίωμα του Αθηναίου πολίτη, διαδικασία που αμφισβητήθηκε από τον Αρχίνο και τελικά ακυρώθηκε.

 

Ο Λυσίας έγραψε λόγους και για ιδιωτικές και για δημόσιες υποθέσεις. Σώζονται 34 λόγοι του, ενώ είναι γνωστοί οι τίτλοι ή και αποσπάσματα άλλων 130 λόγων. Η φήμη του Λυσία ήταν τέτοια, ώστε να του αποδίδονται περίπου 425 λόγοι, από τους οποίους οι 233 θεωρούνται γνήσιοι. Το έργο του Λυσία, πέρα από το γεγονός ότι φωτίζει πλευρές του δημόσιου και ιδιωτικού βίου στην Αθήνα του 5ου αι. π.Χ., ξεχωρίζει για την επιδέξια χρήση της αττικής γλώσσας και για την ικανότητα του λογογράφου να προσαρμόζει τον λόγο στην προσωπικότητα του ομιλητή (ἠθοποιία). Ενδεικτικά αναφέρουμε τους εξής λόγους του Λυσία: Δήμου καταλύσεως ἀπολογία, Ὑπὲρ Μαντιθέου, Κατὰ Ἐρατοσθένους, Ὑπὲρ τοῦ Έρατοσθένους φόνου, Ὑπὲρ άδυνάτου, Ἐπιτάφιος.

βιβλίο του καθηγητή, σελ.27

 

Αρχαίο κείμενο	Μετάφραση
Ὥστε προσήκει ἡγεῖσθαι εὐδαιμονεστάτους τούτους,	Επομένως, ταιριάζει να θεωρούμε πάρα πολύ ευτυχισμένους αυτούς,
οἵτινες κινδυνεύσαντες	οι οποίοι, αφού αγωνίστηκαν
ὑπὲρ μεγίστων και καλλίστων	για τα πιο μεγάλα και τα πιο ευγενή ιδανικά,
οὕτω ἐτελεύτησαν τὸν βίον,	έτσι τελείωσαν τη ζωή τους,
οὐκ ἐπιτρέψαντες περὶ αὑτῶν τῇ τύχῃ	χωρίς δηλαδή να εμπιστευτούν τους εαυτούς τους στην τύχη
οὐδ’ ἀναμείναντες τὸν αὐτόματον θάνατον,	ούτε να περιμένουν το φυσικό θάνατο,
ἀλλ’ έκλεξάμενοι τὸν κάλλιστον.	αλλά διαλέγοντας τον πιο ωραίο.
Καὶ γάρ τοι μὲν αἱ μνῆμαι αὐτῶν ἔσονται ἀγήρατοι,	Και γι' αυτό βέβαια η ανάμνηση τους θα είναι αγέραστη
αἱ τιμαί δὲ (εἰσί) ζηλωταὶ ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων·	και οι τιμές τους αξιοζήλευτες από όλους τους ανθρώπους·
οἵ πενθοῦνται μὲν διὰ τὴν φύσιν ὡς θνητοί,	αυτοί πενθούνται βέβαια ως θνητοί λόγω της φύσης τους,
ὑμνοῦνται δὲ ὡς ἀθάνατοι διὰ τὴν ἀρετήν.	υμνούνται όμως σαν αθάνατοι λόγω της γενναιότητας τους.
Καὶ γάρ τοι θάπτονται δημοσίᾳ,	Και θάβονται με δημόσια φροντίδα
καὶ ἀγῶνες τίθενται ἐπ’ αὐτοῖς	και καθιερώνονται αγώνες προς τιμήν τους
ρώμης καὶ σοφίας καὶ πλούτου,	αθλητικοί, μουσικοί και πλούτου,
ὡς τοὺς τετελευτηκότας ἐν τῷ πολέμῳ και τοὺς ἀθανάτους	με την ιδέα ότι αυτοί που έχουν πεθάνει στον πόλεμο και οι αθάνατοι (θεοί)
ἀξίους ὄντας τιμᾶσθαι ταῖς αὐταῖς τιμαῖς.	είναι άξιοι να τιμώνται με τις ίδιες τιμές.
Ἐγὼ μὲν οὖν αὐτοὺς καὶ μακαρίζω τοῦ θανάτου καὶ ζηλῶ,	Εγώ τουλάχιστον αυτούς και τους καλοτυχίζω για το θάνατο και τους ζηλεύω,
καὶ οἶμαι μόνοις τούτοις ἀνθρώπων	και θεωρώ ότι μόνοι αυτοί από τους ανθρώπους
κρεῖττον εἶναι γενέσθαι,	άξιζαν περισσότερο να ζήσουν,
οἵτινες, ἐπειδὴ ἔτυχον θνητῶν σωμάτων,	οι οποίοι, ενώ είχαν σώματα θνητών,
κατέλιπον ἀθάνατον μνήμην	άφησαν πίσω τους αθάνατη ανάμνηση
διὰ τὴν ἀρετήν αὑτῶν.	εξαιτίας της γενναιότητας τους.

 Λυσίας, Ἐπιτάφιος τοῖς Κορινθίων βοηθοῖς 79-81

 

Συμπληρωματικά σχόλια για το κείμενο της Ενότητας
Η πατρότητα και η αυθεντικότητα του Ἐπιταφίου αμφισβητούνται. Ο λόγος εικάζεται ότι εκφωνήθηκε υπέρ των πεσόντων στον Κορινθιακό πόλεμο, ενώ πολλοί ερευνητές εκφράζουν την άποψη ότι πρόκειται για καθαρά λογοτεχνικό προϊόν, πιθανότατα μια ρητορική άσκηση. Τα κύρια σημεία όπου στηρίζεται η αμφισβήτηση της πατρότητας είναι τα εξής: α) το συγκεκριμένο έργο διαφοροποιείται από τους άλλους λόγους του Λυσία (βέβαια, αυτό θα μπορούσε να οφείλεται στο είδος στο οποίο ανήκει)· β) σε άλλους λόγους του Λυσία υπάρχουν καυστικές αναφορές στα έκτροπα που προκλήθηκαν από ολιγαρχικούς μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, ενώ σε αυτόν τον λόγο παρουσιάζεται μια εξωραϊσμένη εικόνα (βέβαια, και αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ίδιον του συγκεκριμένου λογοτεχνικού είδους).

 

Από την άλλη, στον Ἐπιτάφιο (2.66) γίνεται αναφορά στον ρόλο που διαδραμάτισαν οι μέτοικοι στην αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος, και αυτή η αναφορά συνηγορεί υπέρ της αυθεντικότητας του λόγου.

 

Οι επιτάφιοι είναι επικήδειοι λόγοι που εκφωνούνταν από επιφανή άνδρα και είχαν σκοπό να τιμήσουν τους νεκρούς του πολέμου. Σύμφωνα με τον Δημοσθένη (20.141), οι επιτάφιοι λόγοι ήταν ίδιον της Αθήνας. Ο Θουκυδίδης χαρακτηρίζει ως «πάτριον νόμον» την οργάνωση της επικήδειας τελετής στον Κεραμεικό και υπάρχει η άποψη ότι η θεσμοθέτηση αυτής της τελετής έγινε από τον Σόλωνα (Διονύσιος Ἁλικαρνασσεύς, Τέχνη Ρητορική VI). Η προσθήκη του επιτάφιου λόγου εικάζεται ότι ίσως έγινε την εποχή των Περσικών πολέμων. Ο F. Jakoby θεωρεί ότι αυτός που φέρεται ως «πάτριος νόμος» θεσπίστηκε το 465/464 π.Χ. μετά την ήττα της Αθήνας στον Δράβησκο. Άλλοι φιλόλογοι (π.χ. ο Α. Gomme) αντικρούουν τα επιχειρήματά του και εκφράζουν την άποψη ότι η εκφώνηση επιταφίου θεσπίστηκε σε παλαιότερη εποχή· αν όχι στην εποχή του Σόλωνα, σίγουρα πάντως παλαιότερα από τους Περσικούς πολέμους.

 

Η πιο γνωστή περίπτωση επιτάφιου λόγου είναι εκείνου που εκφωνήθηκε από τον Περικλή για τους πεσόντες του πρώτου έτους (431 π.Χ.) του Πελοποννησιακού πολέμου, όπως τον παραδίδει ο Θουκυδίδης (Θουκυδίδης 2.35-46), αν και επικεντρώνεται περισσότερο στην εξύμνηση του μεγαλείου της αθηναϊκής δημοκρατίας του 5ου αι. π.Χ. Άλλοι επιτάφιοι λόγοι που σώζονται είναι: του Γοργία (απόσπασμα· κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου), του Πλάτωνα (πλαστός επιτάφιος στον διάλογο Μενέξενος, για τους νεκρούς των πολέμων πριν από την Ανταλκίδεια ειρήνη), του Δημοσθένη και του Υπερείδη. 

βιβλίο του καθηγητή, σελ.27-28

 

 

Λεξιλογική άσκηση:

 

 

 Θέλω κι άλλο!

• Δείτε σε αυτόν τον σύνδεσμο μια παρουσίαση για τον σχηματισμό ομαλών παραθετικών επιθέτων και επιρρημάτων.
• Βρείτε εδώ υποδείγματα κλίσης ομαλού συγκριτικού βαθμού και ανώμαλου υπερθετικού βαθμού επιθέτου. Υπόδειγμα κλίσης ανώμαλου συγκριτικού βαθμού υπάρχει στο βιβλίο και στη Γραμματική § 197.
  
• Βρείτε και λύστε σε αυτόν τον σύνδεσμο μια διαδραστική άσκηση στον σχηματισμό ομαλών παραθετικών επιθέτων από τον ιστότοπο Ελληνικός Πολιτισμός.
• Άσκηση στα ανώμαλα παραθετικά επιθέτων από τον ιστότοπο Ελληνικός Πολιτισμός.
• Άσκηση στα παραθετικά των επιρρημάτων από τον ιστότοπο Ελληνικός Πολιτισμός.

 

❦