Η αυτοβιογραφική μυθοπλασία και η ζωή των απλών ανθρώπων στο έργο του Μπουκόφσκι

 

Heinrich Karl Bukowski (1920 – 1994). Πηγή: iefimerida.gr

Στο Post Office ο Μπουκόφσκι συνέχισε τη φόρμα που χρησιμοποιούσε στις στήλες του, εκείνη της αυτοβιογραφικής εξιστόρησης, χρησιμοποιώντας τις προσωπικές του εμπειρίες ως βάση της αφήγησης την οποία εξέλιξε σαν πικαρέσκο μυθιστόρημα: ήταν μια ιστορία δίχως αυστηρή δομή, δίχως την ανάπτυξη χαρακτήρων, δίχως εξέλιξη και δίχως κατακλείδα. Πρόκειται για την παλαιότερη φόρμα εξιστόρησης: τη χρησιμοποίησε ο Τσόσερ στο Canterbury Tales, ο Βοκάκιος στο Δεκαήμερον -που ήταν ένα από τα πιο αγαπημένα βιβλία του Μπουκόφσκι-, ο Ραμπελέ στο Gargantua and Pantagruel -το οποίο είναι βέβαιο πως άρεσε στο Μπουκόφσκι-, ο Σαντ, ο Σουίφτ και πολλοί άλλοι. Στην Ιαπωνία η βασική φόρμα της νουβέλας είναι το σισόσετσου ή αλλιώς «νουβέλα πρώτου προσώπου», η οποία είναι απολύτως αυτοβιογραφική, όμως περιέχει ορισμένα φανταστικά επεισόδια· δηλαδή ήταν ακριβώς η μέθοδος του Μπουκόφσκι την οποία ακολουθούσε ως επί το πλείστον στις νουβέλες: «Προσθέτω κάποια ελάχιστα φανταστικά στοιχεία, κάνω βελτιώσεις. Μπορεί σχεδόν καθετί να είναι βιωμένο αλλά δεν μπορώ να μην το τροποποιήσω ελαφρώς με κάτι που θα του δώσει περισσότερη ζωντάνια. Η ιδέα είναι η εξιστόρηση να μην περιστρέφεται γύρω από μένα».

ΜΠΟΡΧΕΣ: ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΠΟΡΧΕΣ (συζήτηση με την Μαρία Έστερ Βάσκες)

 

Χόρχε Λουίς Μπόρχες (1899 - 1986). Πηγή: Ο αναγνώστης

Μπορχεσιανά θέματα

– Πότε, πού και γιατί εμφανίζεται το θέμα του λαβυρίνθου;

– Θυμάμαι ένα βιβλίο μέ μιά ἀναπαράσταση τῶν ἑπτά θαυμάτων τοῦ κόσμου. Μιά ἀπ’ αὐτές ἦταν ὁ λαβύρινθος τῆς Κρήτης. Ἕνα οἰκοδόμημα ποὺ ἔμοιαζε μέ ἀρένα ταυρομαχιῶν, μέ παράθυρα πολύ μικρά, θά ἔλεγα μέ χαραμάδες. Ἀπό μικρό παιδί σκεφτόμουν πώς ἄν εἶχα κοιτάξει παλιά αὐτό τό σχέδιο, μέ τή βοήθεια ἑνός φακοῦ, θά εἶχα καταφέρει νά δῶ τόν Μινώταυρο. Ἐξάλλου ὁ λαβύρινθος εἶναι ἕνα ἔκδηλο σύμβολο τῆς περιπλοκῆς, καί ἡ περιπλοκή, ἡ ἔκπληξη απ’ ὅπου βγαίνει ἡ μεταφυσική κατά τόν Ἀριστοτέλη, ὑπῆρξε μιά ἀπ’ τίς πιό κοινές συγκινήσεις τῆς ζωῆς μου ὅπως καί τοῦ Τσέστερτον ποὺ εἶπε: «ὅλα περνοῦν, μένει ὅμως πάντοτε ἡ ἔκπληξη, προπάντων ἡ ἔκπληξη τῆς κάθε μέρας». Ἐγώ, γιά νά ἐκφράσω αὐτήν τήν περιπλοκή ποὺ μέ συνόδευσε σ’ ὅλη μου τή ζωή καί μ’ ἔκανε νά μή μπορῶ νά ἐξηγήσω τίς ἴδιες μου τίς πράξεις, διάλεξα τό σύμβολο τοῦ λαβυρίνθου ἤ μᾶλλον ὁ λαβύρινθος μοῦ ἐπιβλήθηκε, ἐπειδή ἡ ἔννοια ἑνός οἰκοδομήματος πού κατασκευάστηκε μέ σκοπό κάποιος νά χαθεῖ ἐκεῖ μέσα, εἶναι τό ἀναπόφευκτο σύμβολο τῆς περιπλοκῆς. Πειραματίστηκα μέ διάφορες παραλλαγές πάνω σ’ αὐτό τό θέμα πού μέ ὁδήγησαν στόν Μινώταυρο καί σέ διηγήματα ὅπως τό Ἡ κατοικία τοῦ Ἀστερίονα. Ἀστερίονας εἶναι ἕνα ἀπό τά ὀνόματα τοῦ Μινώταυρου. Ἐπιπλέον τό θέμα τοῦ λαβυρίνθου ὑπάρχει μέ ἰδιαίτερο τρόπο στό διήγημα Ὁ θάνατος καί ἡ πυξίδα καί σέ ἀρκετά ποιήματα τῶν τελευταίων μου βιβλίων.

Ίταλο Καλβίνο, Ο Παγετώνας

Ο Ίταλο Καλβίνο (1923 – 1985) ήταν Ιταλός πεζογράφος, δοκιμιογράφος και δημοσιογράφος. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Ιταλούς λογοτέχνες του 20ου αιώνα. (πηγή: Βικιπαίδεια)

Με πάγο; Ναί; Πάω μιά στιγμή στήν κουζίνα νά πάρω τόν πάγο. Κι ἀμέσως ἡ λέξη «πάγος» διαστέλλεται ἀνάμεσα σ' αὐτήν καί σ' ἐμένα καί μᾶς χωρίζει ἤ ἴσως μᾶς ἐνώνει, ὅπως μιά εὔθραυστη κρούστα ἐνώνει τίς δύο ὄχθες μιᾶς παγωμένης λίμνης. Ἄν ὑπάρχει κάτι πού ἀπεχθάνομαι, εἶναι νά ἑτοιμάζω τόν πάγο. Μ' ἀναγκάζει νά διακόψω μιά συζήτηση πού μόλις ἄρχισε, στήν κρίσιμη ἐκείνη στιγμή πού τή ρωτάω: θά πιεῖς λίγο οὐίσκι; κι ἐκείνη: εὐχαριστῶ, λέει, μιά σταλιά, κι ἐγώ: μέ πάγο; Καί ἤδη προχωρῶ πρός τήν κουζίνα ὅπως πηγαίνει κανείς ἐξορία, ἤδη μέ βλέπω νά παλεύω μέ τά παγάκια πού δέν ἐννοοῦν νά ξεκολλήσουν ἀπό τή θήκη τους. Μή χολοσκᾶς, λέω, εἶναι θέμα ἑνός λεπτοῦ, κι ἐγώ πίνω πάντα τό οὐίσκι μου μέ πάγο.

Έλληνες ναυτικοί στον πρώτο περίπλου της Γης – Μέρος 4ο: Δύο πολύτιμες καταγραφές του ταξιδιού (Μιχαηλίδου Ανδρονίκη, Νάτση Φωτεινή)

 

Παγκόσμιος χάρτης από τον Battista Agnese, που δείχνει τον κόσμο όπως ήταν γνωστός το 1544. Στον χάρτη φαίνεται η διαδρομή που ακολούθησε ο Μαγγελάνος και, μετά τον θάνατό του, ο Ελκάνο. Επίσης, διακρίνεται η διαδρομή από το Κάντιθ της Ισπανίας στο Περού και το πέρασμα του Ισθμού του Παναμά. Αυτή ήταν η διαδρομή των πλοίων με τους θησαυρούς που μετέφεραν τεράστιες ποσότητες ασημιού από το Περού στην Ισπανία. (πηγή: Wikimedia Commons)

Ο Antonio Pigafetta, του οποίου η γέννηση τοποθετείται ανάμεσα στο 1480 και στο 1491 και ο θάνατος πιθανόν το 1534, ήταν Βενετός διανοούμενος, που γεννήθηκε στη Βιτσέντσα της σημερινής Ιταλίας. Είχε σπουδάσει αστρονομία, γεωγραφία και χαρτογραφία. Το 1519 συμμετείχε ως βοηθός του Μαγγελάνου στην ισπανική αποστολή που είχε ως σκοπό τη χαρτογράφηση ενός νέου δρόμου για τα Νησιά των Μπαχαρικών από τα δυτικά, αφού λόγω της συνθήκης της Τορδεσίγιας (El Tratado de Tordesillas, 7 Ιουνίου 1494) οι Ισπανοί δεν είχαν πρόσβαση στην ανατολική ζώνη του κόσμου.

Έλληνες ναυτικοί στον πρώτο περίπλου της Γης – Μέρος 3ο: Βιογραφικές πληροφορίες για τους 5 σπουδαιότερους Έλληνες του ταξιδιού του Μαγγελάνου (Καραγιαννόπουλος Γιώργος, Κοντόπουλος Αβραάμ)

 

Λεπτομέρεια από έναν χάρτη του 1590 από τον γεωγράφο Abraham Ortelius, που δείχνει το πλοίο Βικτόρια. Η λεζάντα στα λατινικά λέει περίπου τα εξής: «Ήμουν η πρώτη που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο και εγώ σε καθοδήγησα, Μαγγελάνε, να διασχίσεις το Στενό. Τόλμησα και δικαίως με αποκαλούν ΝΙΚΗ: τα πανιά μου είναι φτερά· το έπαθλό μου είναι δόξα· η μάχη μου, ο ωκεανός». (πηγή: Βικιπαίδεια)

Φελίπε ντε Ρόδας

Ο Φελίπε ντε Ρόδας, γεννημένος το 1475 στο νησί της Ρόδου, υπήρξε ένας από τους ελάχιστους επιζώντες που ολοκλήρωσαν τον πρώτο ιστορικό γύρο του κόσμου (αποστολή Μαγγελάνου-Ελκάνο). Γιος του ναύκληρου Βασίλη και της Χουάνα, ξεκίνησε την καριέρα του ως ναύτης στο πλοίο Victoria. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, επέδειξε εξαιρετική αντοχή κάτω από αντίξοες συνθήκες πείνας και δίψας. Κατά την επιστροφή του Victoria, στο Πράσινο Ακρωτήρι (9 Ιουλίου 1522) συμμετείχε στην επικίνδυνη αποστολή αποβίβασης με λέμβο σε εχθρικό πορτογαλικό έδαφος για την εξεύρεση εφοδίων, όπου και αιχμαλωτίστηκε μαζί με άλλα δώδεκα μέλη του πληρώματος. Μετά από 37 ημέρες αιχμαλωσίας, απελευθερώθηκε κατόπιν διπλωματικής παρέμβασης του Αυτοκράτορα Καρόλου Ε' και επέστρεψε στην Ισπανία. Με την ολοκλήρωση των ναυτικών του καθηκόντων, εγκαταστάθηκε στη Σεβίλλη, όπου αξιοποίησε τη μοναδική του εμπειρία στις διεθνείς θάλασσες, δραστηριοποιούμενος με επιτυχία στο εμπόριο με τις Ινδίες σε συνεργασία με τον ξάδελφό του, Μιγκέλ.

Έλληνες ναυτικοί στον πρώτο περίπλου της Γης - Μέρος 2ο: Έλληνες Ναυτικοί στις Ισπανικές Αποστολές: Η Άγνωστη Οδύσσεια (Μπασιάς Παναγιώτης)

 

Στόχος της αποστολής του Μαγγελάνου ήταν τα νησιά Μολούκες, γνωστά και ως Νησιά των Μπαχαρικών. Από εκεί οι Πορτογάλοι αρχικά (τον 16ο αι.) και αργότερα οι Ισπανοί, οι Άγγλοι και οι Ολλανδοί μετέφεραν γαρίφαλο (τον αποξηραμένο καρπό και όχι το γνωστό λουλούδι) και μοσχοκάρυδο στις ευρωπαϊκές αγορές. (πηγή: Βικιπαίδεια)

Εισαγωγή

Όταν σκεφτόμαστε τις μεγάλες εξερευνητικές αποστολές του 15ου και 16ου αιώνα —τον Κολόμβο, τον Μαγγελάνο, τον Ελκάνο— συνήθως φανταζόμαστε Ισπανούς και Πορτογάλους ναυτικούς να σχίζουν τα άγνωστα νερά του Ατλαντικού. Αυτό που λίγοι γνωρίζουν είναι ότι ανάμεσα στα πληρώματα αυτών των ιστορικών αποστολών βρίσκονταν ναυτικοί διαφόρων εθνικοτήτων και μάλιστα Έλληνες ναυτικοί, έμποροι και τυχοδιώκτες, που άφησαν τα ίχνη τους από τη Σεβίλλη ως τη Χιλή και από τα νησιά των Μπαχαρικών ως τα παράλια του Περού.

Έλληνες ναυτικοί στον πρώτο περίπλου της Γης - Μέρος 1ο: Η Εποχή των Ανακαλύψεων και το ταξίδι του Μαγγελάνου (Νάτσιουλα Δανάη, Νικολαΐδου Σταυρούλα)

 Εισαγωγή

Ο 15ος και ο 16ος αιώνας υπήρξαν καθοριστικοί για την ιστορία της ανθρωπότητας. Η ανάγκη των Ευρωπαίων για νέα εμπορικά προϊόντα οδήγησε στην εξερεύνηση άγνωστων ωκεανών και ηπείρων. Στην παρούσα εργασία εξετάζουμε τις πολιτικές συμφωνίες μεταξύ Ισπανίας και Πορτογαλίας, την οικονομική σημασία των μπαχαρικών και το κατόρθωμα του Φερδινάνδου Μαγγελάνου.

 

Αλεξανδρινή Γραμμή, Συνθήκη Τορδεσίγιας, Συνθήκη Σαραγόσας (πηγή: Βικιπαίδεια)

Αρχαία Ελληνικά Β΄ λυκείου – αδίδακτο (6) – Ἰσοκράτης, Πρὸς Δημόνικον §§24-25

  

Ο ρήτορας Ισοκράτης (436–338 π.Χ.). Πηγή: Βικιπαίδεια

Ἰσοκράτης, Πρὸς Δημόνικον §§24-25

Στον λόγο αυτό παρατίθενται από τον Ισοκράτη προς τον νεαρό Δημόνικο διάφορες πρακτικές συμβουλές που αφορούν σε έναν ορθό και ηθικό τρόπο ζωής.

Μηδένα φίλον ποιοῦ, πρὶν ἂν ἐξετάσῃς πῶς κέχρηται τοῖς πρότερον φίλοις· ἔλπιζε γὰρ αὐτὸν καὶ περὶ σὲ γενέσθαι τοιοῦτον, οἷος καὶ περὶ ἐκείνους γέγονεν. Βραδέως μὲν φίλος γίγνου, γενόμενος δὲ πειρῶ διαμένειν. Ὁμοίως γὰρ αἰσχρὸν μηδένα φίλον ἔχειν καὶ πολλοὺς ἑταίρους μεταλλάττειν. Μήτε μετὰ βλάβης πειρῶ τῶν φίλων, μήτ’ ἄπειρος εἶναι τῶν ἑταίρων θέλε. Τοῦτο δὲ ποιήσεις, ἐὰν μὴ δεόμενος τὸ δεῖσθαι προσποιῇ. Περὶ τῶν ῥητῶν ὡς ἀπορρήτων ἀνακοινοῦ· μὴ τυχὼν μὲν γὰρ οὐδὲν βλαβήσει, τυχὼν δὲ μᾶλλον αὐτῶν τὸν τρόπον ἐπιστήσει. Δοκίμαζε τοὺς φίλους ἔκ τε τῆς περὶ τὸν βίον ἀτυχίας καὶ τῆς ἐν τοῖς κινδύνοις κοινωνίας· τὸ μὲν γὰρ χρυσίον ἐν τῷ πυρὶ βασανίζομεν, τοὺς δὲ φίλους ἐν ταῖς ἀτυχίαις διαγιγνώσκομεν. Οὕτως ἄριστα χρήσει τοῖς φίλοις, ἐὰν μὴ προσμένῃς τὰς παρ’ ἐκείνων δεήσεις, ἀλλ’ αὐτεπάγγελτος αὐτοῖς ἐν τοῖς καιροῖς βοηθῇς.

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ λυκείου (19) - Επιφυλλίδα (σχεδιαγράμματα: οικογένεια)

Amedeo Modigliani, Τσιγγάνα με το μωρό της (1919). Πηγή: Wikimedia Commons

 

Ορισμοί

• επιφυλλίδα: κείμενο δοκιμιακού χαρακτήρα που δημοσιεύεται σε ορισμένη θέση μιας εφημερίδας (Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής)
• επιφυλλίδα: δοκιμιακό κείμενο περιορισμένης έκτασης με εξειδικευμένο περιεχόμενο (π.χ. λογοτεχνικό, επιστημονικό) που δημοσιεύεται σε εφημερίδα ή περιοδικό· το αντίστοιχο κειμενικό είδος. (Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών)

Ιωάννης Κ. Χασιώτης, Η ένδεια της Γεωγραφίας στη διδασκαλία της Ιστορίας

Ο λόγος εδώ για ένα ζήτημα το οποίο οι παλαιότεροι τουλάχιστον εκπαιδευτικοί το θεωρούσαν αυτονόητο: για τη χρήση της Γεωγραφίας στη διδασκαλία της Ιστορίας. Το ζήτημα αφορά και τις τρεις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Αλλά τα περισσότερα προβλήματα εστιάζονται στη Δευτεροβάθμια, όπου η κατανόηση από τους μαθητές όχι μόνο σύνθετων, αλλά και απλών ιστορικών γεγονότων και φαινομένων καθίσταται αμφίβολη ή και ανέφικτη, αν, παράλληλα με τον χρόνο, δεν συνυπάρχει ταυτόχρονα και ο σύμφυτος παράγοντας του χώρου· αν δηλαδή οι δυο αυτές διαστάσεις του ιστορικού αντικειμένου δεν συνεξετάζονται στην απόλυτη και αναπόδραστη αλληλουχία τους. Ανάλογα ζητήματα προκύπτουν και στη διδασκαλία και άλλων ανθρωπιστικών κλάδων (ακόμα και της λογοτεχνίας). Αλλά στο καθαυτό μάθημα της Ιστορίας η αλληλεξάρτηση χρόνου και χώρου είναι πρωταρχικής σημασίας, conditio sine qua non.