Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (1) - διδακτέα ύλη και νέος τρόπος εξέτασης (ενημέρωση Σεπτέμβριος 2026)

 

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου

 

Διδακτέα ύλη

 

Σε αυτόν τον σύνδεσμο μπορείτε να δείτε την ύλη από το ηλεκτρονικό έγγραφο (στη σελ. 10) του Υπουργείου Παιδείας.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (13) – Ενότητα 16η

Ο γάμος του Αλέξανδρου και της Ρωξάνης. Φρέσκο (περίπου 1517) του Ιταλού ζωγράφου Il Sodoma στη Villa Farnesina της Ρώμης. Πηγή: Web Gallery of Art

Ενότητα 16η Μεγαλόψυχη στάση

 

Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Η Μυθιστορία Ἀλεξάνδρου είναι ένα έργο που χρονολογείται περίπου το 300 μ.Χ. και αποτελεί φανταστική λαϊκή αφήγηση των περιπετειών του Μ. Αλεξάνδρου με λιγοστά στοιχεία πραγματικής ιστορίας. Εντούτοις, άσκησε μεγάλη επίδραση για πολλούς αιώνες τροφοδοτώντας τη λαϊκή φαντασία. Ο συγγραφέας αυτής της μυθιστορίας αποκαλείται συμβατικά Ψευδο-Καλλισθένης, από το όνομα του ιστορικού Καλλισθένη (4ος αι. π.Χ.), που είχε ακολουθήσει τον Αλέξανδρο στην εκστρατεία του και είχε πράγματι γράψει έργο με τίτλο Ἀλεξάνδρου πράξεις, που όμως δε σώθηκε. 

βιβλίο του καθηγητή, σελ.99

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (12) – Ενότητα 13η

 

Φύλλο παπύρου με κείμενο του Μουσώνιου Ρούφου, 3ος αι. (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Ενότητα 13^η Η σωστή στάση στο θέμα της τροφής

 

Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Ο Ιωάννης Στοβαίος, ο οποίος διέσωσε αποσπάσματα από το έργο του Μουσωνίου Ρούφου, ήταν συγγραφέας του 5ου αι. μ.Χ. και καταγόταν από τους Στόβους της Μακεδονίας.

βιβλίο του καθηγητή, σελ.87

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (11) – Ενότητα 12η

Απεικόνιση του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου σε ψηφιδωτό της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινούπολης (πηγή Βικιπαίδεια)

 

Ενότητα 12^η Τα φαινόμενα απατούν

 

Πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Ιωάννη Χρυσοστόμου μπορείτε να διαβάσετε σε αυτήν την ανάρτηση.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (10) – Ενότητα 11η

Ο Αινείας κουβαλώντας τον πατέρα του, Αγχίση, φεύγει από τη φλεγόμενη Τροία. Ζωγραφικός πίνακας του Federico Barocci, 1598.

 

Ενότητα 11^η Ο σεβασμός προς τους γονείς μέλημα του νόμου

 

Πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Πλάτωνα μπορείτε να διαβάσετε σε αυτήν την ανάρτηση.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (9) – Ενότητα 9η

 

Χάλκινη ενεπίγραφη πλάκα από το ιερό του Διός στην Ολυμπία (300-250 π.Χ.). Φέρει τιμητικό ψήφισμα των Ηλείων για τον Τενέδιο ολυμπιονίκη Δημοκράτη γραμμένο στην ηλειακή διάλεκτο (πηγή: Πυξίς, Ψηφιακή Αρχαιοθήκη)

 

Ενότητα 9^η Η Καλλιπάτειρα

 

Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Ενδείξεις για τον βίο του Παυσανία υπάρχουν μέσα στο έργο του, αλλά γενικά δεν υ­πάρχουν εξωτερικές μαρτυρίες από την αρχαιότητα, κι έτσι δε γνωρίζουμε σχεδόν τίποτε για τη ζωή του. Έζησε τον 2ο αι. μ.Χ. και ο ίδιος αναφέρει (5.13.7) ως τόπο διαμονής του την πε­ριοχή του Σιπύλου στη Μ. Ασία. Η γέννηση του τοποθετείται την εποχή του Τραϊανού, γύρω στο 110 μ.Χ.

Βιβλίο του καθηγητή, σελ.66

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (8) – Ενότητα 8η

 

Πλάτων. Πορτρέτο του Σιλανίωνα (πηγή: Wikimedia Commons)

 

 Ενότητα 8^η Η γένεση της θρησκείας και της δικαιοσύνης

 

Συμπληρωματικά υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Ο Πλάτων -το πραγματικό του όνομα ήταν Αριστοκλής- γεννήθηκε γύρω στο 428/427 π.Χ. στην Αθήνα. Η οικογένεια του διχάστηκε πολιτικά μετά τον Πελοποννησιακό πόλεμο, καθώς κάποιοι συγ­γενείς του ήταν δημοκρατικοί και κάποιοι άλλοι ολιγαρχικοί. Καταλυτική υπήρξε η γνωριμία του με τον Σωκράτη, του οποίου έζησε τη δίκη και την καταδίκη από κοντά. Ταξίδεψε αρκετά και συνάντησε άλ­λους σοφούς της εποχής του. Όταν επέστρεψε στην πόλη του από τα πρώτα ταξίδια του, γύρω στο 395 π.Χ., δεν έδειξε ενδιαφέρον για συμμετοχή στην πολιτική ζωή της Αθήνας -τον συγκινούσε περισσό­τερο η συγκρότηση μιας ιδεώδους πολιτείας που θα στηριζόταν στη γνώση του Αγαθού. Περί το 387 π.Χ., δημιούργησε μια σχολή στους κήπους του Ακάδημου, την περίφημη Ακαδημία.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (7) – Ενότητα 7η

Σπαρτιατικό κράνος, έκθεμα στο Βρετανικό Μουσείο (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

 Ενότητα 7^η Ένας στοργικός ηγέτης

 

Περισσότερες πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Ξενοφώντα μπορείτε να διαβάσετε σε αυτήν την ανάρτηση.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (6) – Ενότητα 6η

Ζακ-Λουί Νταβίντ (1787) Ο Θάνατος του Σωκράτη (πηγή: Wikimedia Commons)

 

 Ενότητα 6η: Η ευθύνη για την παιδεία των νέων

 

Περισσότερες πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Ξενοφώντα μπορείτε να διαβάσετε σε αυτήν την ανάρτηση.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (5) - Ενότητα 5η

Απεικόνιση του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου σε ψηφιδωτό της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινούπολης (πηγή Βικιπαίδεια)

Ενότητα 5^η: Η ελεημοσύνη βασίλισσα των αρετών

 

Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Ο Ιωάννης Χρυσόστομος (η προσωνυμία τον συνοδεύει από τον 6ο αι. και του αποδό­θηκε λόγω της ρητορικής του δεινότητας) γεννήθηκε μεταξύ 344 και 354 μ.Χ. Αναφορές στον βίο του έχουμε και στο ίδιο το έργο του, αλλά και σε μαρτυρίες σύγχρονων και μετα­γενέστερων εκκλησιαστικών ιστορικών. Η οικογένειά του ήταν μία από τις επιφανέστερες της Αντιόχειας.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (4) - Ενότητα 4η

Ο συγγραφέας Λουκιανός από τα Σαμόσατα της Συρίας (125-180 π.Χ.) [πηγή: Βικιπαίδεια]

 

Ενότητα 4^η   Οι Σεληνίτες

 

Συμπληρωματικά υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Τις περισσότερες πληροφορίες για τον βίο του Λουκιανού τις αντλούμε μέσα από το ίδιο το έργο του. Γεννήθηκε γύρω στο 120 μ.Χ. στα Σαμόσατα της Κομμαγηνής. Ο ίδιος αναφέρει ότι ήταν Σύρος. Το σχετικό λήμμα στο λεξικό Σούδα παρέχει την πληροφορία ότι ο Λουκιανός εργάστηκε ως δικηγό­ρος στην Αντιόχεια της Συρίας και αργότερα στράφηκε «ἐπὶ τὸ λογογραφεῖν». Ταξίδεψε σε πνευματι­κά κέντρα και παρακολούθησε μαθήματα ρητορικής. Καθώς ωρίμαζε, αναζητούσε νέους τρόπους έκ­φρασης και αυτές οι αναζητήσεις αποτυπώνονται στο έργο του. Χαρακτηριστικό δείγμα αυτών των αναζητήσεων αποτελούν οι διάλογοί του, στους οποίους συνδύασε στοιχεία των πλατωνικών διαλόγων με τις μενίππειες σάτιρες, τους μίμους και τη Νέα Κωμωδία. Ο Λουκιανός έζησε μακρό βίο, όπως δια­φαίνεται μέσα από δικά του σχόλια σε έργα του. Δεν ξέρουμε πότε πέθανε, αλλά από το έργο του Ἀλέ­ξανδρος συνάγεται ότι ζούσε μετά τον θάνατο του Μάρκου Αυρηλίου (180 μ.Χ.).

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (3) - Ενότητα 3η

Η στήλη της Κλείτορος που απεικονίζει τον Πολύβιο. Έργο του 2ου π.Χ. αι. (Μουσείο Ρωμαϊκού Πολιτισμού, πηγή: Βικιπαίδεια)

Ενότητα 3^η: Το χρέος του ιστορικού

 

Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Ο Πολύβιος ήταν ιστορικός. Γεννήθηκε γύρω στο 200 π.Χ. στη Μεγαλόπολη της Αρκαδίας (πόλη που ανήκε στην Αχαϊκή Συμπολιτεία). Τα βιώματα του Πολυβίου ήταν τέτοια (για παράδειγμα, ο πατέρας του Λυκόρτας είχε εκλεγεί πολλές φορές στρατηγός της συμμαχίας), που γρήγορα τον οδήγησαν να συμμετάσχει ενεργά στην πολιτική ζωή της πατρίδας του και της Αχαϊκής Συμπολιτείας. Το 170/169 π.Χ. έγινε ίππαρχος της Συμπολιτείας, αλλά μετά την ήττα του Περσέα στην Πύδνα το 168 π.Χ. πιάστηκε αιχμάλωτος από τους Ρωμαίους μαζί με άλλους εξέχοντες Αχαιούς και οδηγήθηκε στη Ρώμη, για να δικαστεί, στην ουσία όμως ως όμηρος. Παρέμεινε στη Ρώμη δεκαεπτά χρόνια περιμένοντας τη δίκη του (που δεν έγινε ποτέ).

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου (2) - Ενότητα 2η

Προτομή του Θεμιστοκλή από τη ρωμαϊκή εποχή, βασισμένη σε ελληνικό πρωτότυπο (πηγή: Wikipedia)

 

Ενότητα 2η: Το τέχνασμα του Θεμιστοκλή

 

Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Ο Πλούταρχος ήταν φιλόσοφος και βιογράφος των αυτοκρατορικών χρόνων. Γεννήθηκε πριν από το 50 μ.Χ. στη Χαιρώνεια της Βοιωτίας και καταγόταν από εύπορη οικογένεια. Νεαρός πήγε στην Αθήνα, όπου σπούδασε φιλοσοφία, μαθηματικά και ρητορική. Ταξίδεψε στη Μ. Ασία και στην Αλεξάνδρεια, ενώ επισκεπτόταν συχνά τη Ρώμη, όπου είχε πολλούς φίλους. Διατηρούσε επίσης στενές σχέσεις με τους ιερείς των Δελφών και άσκησε για πολλά χρόνια το ιερατικό αξίωμα. Πέθανε μετά το 120 μ.Χ.