Αυτό αποδείχθηκε ήδη από το 1949 στη Βενετία, όταν εκείνη τραγουδούσε τον απαιτητικό ρόλο της Μπρουνχίλντε από τη Βαλκυρία και μια άλλη σοπράνο ερμήνευε το ρόλο της Ελβίρα στους Πουριτανούς. Ξαφνικά η άλλη σοπράνο αρρώστησε. Ο Τούλιο Σεραφίν, ο διάσημος διευθυντής ορχήστρας του Τεάτρο λα Φενίτσε της Βενετίας, έβαλε τη Μαρία να διαβάσει μία από τις άριες και ξαφνικά της είπε: «Σε μία βδομάδα θα τραγουδήσεις Πουριτανούς. Θα φροντίσω να σου δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για μελέτη». Εκείνη δεν είχε ιδέα από το ρόλο και τίποτα δε θα μπορούσε να διαφέρει περισσότερο από τον Βάγκνερ απ’ ό,τι μία όπερα του Μπελίνι, αλλά η Μαρία τα κατάφερε, και μάλιστα τόσο καλά, που έμοιαζε σαν να έχει γίνει κάποιο θαύμα. Αυτό την έκανε διάσημη στην Ιταλία. Επί έναν αιώνα καμία σοπράνο δεν είχε καταφέρει να κατακτήσει τόσο ευρεία γκάμα ρόλων. Ο Φράνκο Τζεφιρέλι είπε γι’ αυτό το κατόρθωμα μετά το θάνατό της: «Αυτό που έκανε στη Βενετία ήταν πραγματικά απίστευτο. Χρειάζεται να είναι κανείς πολύ εξοικειωμένος με την όπερα για να συνειδητοποιήσει το μέγεθος του επιτεύγματός της εκείνο το βράδυ. Ήταν σαν να ζητούσε κάποιος από την Μπίργκιτ Νίλσον, που έχει γίνει διάσημη για τη βαγκνερική φωνή της, να αντικαταστήσει μέσα σε μια νύχτα την Μπέβερλι Σιλς, που είναι μία από τις μεγαλύτερες σοπράνο κολορατούρα του καιρού μας».
Η τέχνη της Μαρίας ήταν επίσης ο πυρήνας του γάμου της με τον Μενεγκίνι, όχι μόνο γιατί τους είχε φέρει κοντά, αλλά και γιατί αποτελούσε το ζωογόνο πνεύμα της κοινής ζωής τους. Δεν έβγαιναν συχνά έξω και δεν επιδίωκαν τις κοινωνικές συναναστροφές. Η Κάλλας είπε κάποτε στο περιοδικό Time ότι η αγαπημένη της ιεροτελεστία τα βράδια ήταν να μουλιάζει στην μπανιέρα κι ύστερα να βάζει κολόνια, να γλιστράει μέσα σ’ ένα κομψό, μεταξωτό νυχτικό, να ξαπλώνει στο κρεβάτι και να μελετάει μέχρι αργά παρτιτούρες, ενώ ο σύζυγός της Μενεγκίνι ροχάλιζε δίπλα της: «Οι καλύτερες ώρες μου είναι στο κρεβάτι, εκεί κάνω και την καλύτερη δουλειά, με το σκυλάκι μου κουρνιασμένο δίπλα μου και τον σύζυγό μου να κοιμάται». «Η ζωή τους ήταν ένας συνδυασμός σπαρτιατικής λιτότητας, αυστηρής αυτοπειθαρχίας και σκληρής δουλειάς», έγραψε ο Τζον Ντιζίκις στο βιβλίο του Η Όπερα στην Αμερική. «Επί μία δεκαετία, οι φιλοδοξίες της, η δύναμη της θέλησής της και το πάθος της για προσωπική βελτίωση ήταν εστιασμένα στην τέχνη της. Τίποτα δεν παρενέβαινε ανάμεσά τους».
Όσοι συνεργάστηκαν με τη Μαρία θεωρούσαν το ταλέντο της θείο δώρο, ένα φαινόμενο που δεν ήταν δυνατό να εξηγηθεί. «Για μένα η Μαρία θα είναι πάντα ένα θαύμα», παρατήρησε κάποτε ο Φράνκο Τζεφιρέλι, «που μπορεί να σε μεταφέρει από το τίποτα στα πάντα, από τη γη στον ουρανό». Οι νεότερες τραγουδίστριες, όπως η Μοντσερά Καμπαγιέ, είδαν στην Κάλλας τον άνθρωπο που μεταμόρφωσε την τέχνη τους. «Άνοιξε μια πόρτα για όλους τους τραγουδιστές του κόσμου, μια πόρτα που μέχρι τότε ήταν κλειστή», είπε η Καμπαγιέ. «Πίσω της κρυβόταν όχι μόνο μεγάλη μουσική αλλά και νέοι, σπουδαίοι τρόποι ερμηνείας. Η Κάλλας έδωσε την ευκαιρία σ’ εμάς που την ακολουθήσαμε να κάνουμε πράγματα που πριν απ’ αυτή ήταν αδιανόητα».
Παρ’ όλα αυτά, για την ίδια τη Μαρία το «θεόσταλτο δώρο», όπως το αποκαλούσε η Ιντάλγκο, ήταν ευλογία και κατάρα μαζί, γιατί συνεπαγόταν πολύ πόνο και σχεδόν θρησκευτική αφοσίωση. Όταν η Κάλλας ήταν παιδί, η ανακάλυψη του ταλέντου της από τη μητέρα της της στέρησε κάθε χαρά: «Τα παιδιά-θαύματα δεν απολαμβάνουν ποτέ την παιδική ηλικία», έλεγε η Μαρία όταν θυμόταν τα παλιά. «Δε θυμάμαι ούτε ένα παιχνίδι… ούτε μια κούκλα· μόνο τα τραγούδια που τραγουδούσα και τραγουδούσα και τραγουδούσα, ώσπου να τα βαρεθώ… και, ιδιαίτερα, το οδυνηρό αίσθημα πανικού που με καταλάμβανε όταν στη μέση ενός δύσκολου περάσματος αισθανόμουν να πνίγομαι και σκεφτόμουν έντρομη ότι καμιά νότα δε θα έβγαινε από το στεγνό και άγονο λαρύγγι μου… Θα έπρεπε να υπάρχει κάποιος νόμος που να απαγορεύει αυτά τα πράγματα. Τα παιδιά που έχουν τέτοια μεταχείριση γερνάνε πρόωρα. Είναι άδικο να στερείς από το παιδί την παιδική του ηλικία. Εγώ αισθανόμουν πως με αγαπούσαν μόνο όταν τραγουδούσα».
Παρ’ όλα αυτά, όταν η έφηβη Μαρία πήγε στην Ελλάδα και συνάντησε την πρώτη της μεγάλη δασκάλα, την Ελβίρα ντε Ιντάλγκο, ανακάλυψε τη χαρά που πρόσφερε η αφοσίωση στην τέχνη της: «Δεδομένου ότι το ενδιαφέρον μου -το μοναδικό μου, ίσως, ενδιαφέρον- στη ζωή ήταν η μουσική, δεν άργησα να γοητευτώ ακούγοντας τους μαθητές της Ιντάλγκο, όχι μόνο τις σοπράνο, αλλά και τις μέτζο, ακόμα και τους τενόρους… σε σημείο να πηγαίνω στο ωδείο στις δέκα το πρωί και να φεύγω με τον τελευταίο μαθητή το βράδυ».
Η Μαρία άρχισε να πιστεύει ότι ο Θεός την είχε επιλέξει για να της προσφέρει ένα ξεχωριστό δώρο και διοχέτευε όλη της την ενέργεια στη μουσική, όπως θα την διοχέτευε μια καλόγρια στην προσευχή της. «Αισθάνομαι προνομιούχος που είχα ένα πεπρωμένο διαφορετικό από το συνηθισμένο», είπε το 1970. «Είμαι δημιούργημα του πεπρωμένου. Εκείνο με θέλησε έτσι. Εγώ στέκομαι έξω από τον εαυτό μου και παρακολουθώ τη ζωή μου από μακριά». Ωστόσο, αυτή η άνευ όρων παράδοση στο πεπρωμένο συχνά συνεπαγόταν μοναξιά και απογοήτευση, γιατί φαινόταν πως όλοι όσοι περιστοίχιζαν τη Μαρία -συμπεριλαμβανομένου και του συζύγου της- νοιάζονταν μόνο για τη φωνή και την καριέρα της. Σε ένα από τα γράμματά της στον Μπατίστα παραπονιόταν: «Βλέπω ότι είσαι ερωτευμένος με την Κάλλας την καλλιτέχνιδα. Ξεχνάς την ψυχή μου. Το γράμμα σου, για παράδειγμα, ήταν υπέροχο, τόσο ευγενικό, αλλά θα ήθελα να περιλαμβάνει λίγο περισσότερο Μπατίστα και Μαρία, όχι Μενεγκίνι και Κάλλας. Για να δούμε αν θα ξαναβρώ τον Μπατίστα μου στα επόμενα γράμματά σου».
Η Μαρία δεν είχε ποτέ συναντήσει κανέναν που να την αγάπησε για την ίδια, πέρα από τη φωνή της, και ενώ αγωνιζόταν με όλες της τις δυνάμεις να υπηρετήσει τη φωνή, ένα μέρος του εαυτού της έμενε ανικανοποίητο.
Νίκος Γκατζογιάννης, Ελληνική φλόγα, Η ιστορία της Μαρίας Κάλλας και του Αριστοτέλη Ωνάση, τόμος α΄, Η Καθημερινή, Αύγουστος 2023, σελίδα 69-71.
Θέλω κι άλλο!
- Έλληνες του Πνεύματος και της Τέχνης: Μαρία Κάλλας - παραγωγή του ΣΚΑΪ.
- Μαρία Κάλλας - Η Αυλαία Έπεσε (ΕΡΤ-1977): αφιέρωμα της ΕΡΤ στη Μαρία Κάλλας, που γυρίστηκε δύο μόλις μέρες μετά τον θάνατό της.
- Συνέντευξη της Μαρίας Κάλλας από το ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία το 1957.
- Μαρία Κάλλας - αφιέρωμα από την εκπομπή Η μηχανή του χρόνου (πρώτο και δεύτερο μέρος).
- Ο Τζοβάνι Μπατίστα Μενεγκίνι, ο πρώτος σύζυγος της Μαρίας Κάλλας, μιλάει γι' αυτήν και τον Ωνάση (από το αρχείο του Δημήτρη Λιμπερόπουλου).
❦
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου