Γιούλη Επτακοίλη, Για έν’ αστέρι Μισελέν, για μιαν Ελένη

Anne Vallayer-Coster (1744 – 1818), Νεκρή φύση με στρογγυλό μπουκάλι (πηγή: Βικιπαίδεια)

Ακολουθεί αληθινή ιστορία. Ο Νίκος ονειρευόταν να γίνει μάγειρας. Όχι ένας απλός μάγειρας. Σεφ με χρυσούς σκούφους, αστέρια Μισελέν, να έχει στην κουζίνα του όλα τα λαμπερά βραβεία της παγκόσμιας γαστρονομίας, να πρωταγωνιστεί στις λίστες με τα καλύτερα εστιατόρια του κόσμου, να ταξιδεύουν από όλα τα μήκη και πλάτη της γης για να δοκιμάσουν τα πιάτα του.

Ήταν συνειδητοποιημένος από την αρχή. Δεν έδωσε Πανελλήνιες, γράφτηκε σε μια σχολή μαγειρικής στην Αθήνα, την τελείωσε αριστεύοντας –λίγα χέρια σαν κι αυτόν έχω δει στη σχολή, θυμάται ακόμα ο δάσκαλός του– και μόλις αποφοίτησε, με τις οικονομίες του αγόρασε ένα αεροπορικό εισιτήριο για το Λονδίνο για να περάσει δοκιμαστικό σε ένα από τα πιο γνωστά εστιατόρια της πόλης.

Βίβιαν Στεργίου, Δουλειά των Πανελλαδικών είναι ο εθισμός μας στην υπαλληλική λογική

πηγή εικόνας: maxmag

 

«Εσύ τι θες να γίνεις;» Στα δεκαοκτώ μάς το ρωτάνε αυτό, τότε που δεν ξέρεις πού πατάς και πού βρίσκεσαι. Ούτε στα τριάντα ξέρεις. Ούτε μετά. Ελλείψει φιλοσοφικής και λογοτεχνικής παιδείας, νομίζουμε πως ο άνθρωπος μένει ίδιος και απαράλλαχτος και πως μάλιστα στα δεκαοκτώ θα διαλέξει έναν εαυτό σαν ρούχο.

Στη Νομική Αθήνας γνώρισα αμέτρητους δυστυχισμένους φοιτητές που δεν ήθελαν να βρίσκονται εκεί. Τα μαθήματα τούς φαίνονταν μίζερα. Και πού να δεις τη δουλειά του δικηγόρου μετά! Αρκετοί από δαύτους δεν είχαν καμία όρεξη να κάνουν μια τέτοια δουλειά. Όλοι, όμως, υποτίθεται πως έπρεπε να κάνουν αυτή τη δουλειά. Οι Πανελλήνιες μεταφράζουν την οικονομική αναγκαιότητα σε «επιλογή», το ελληνικό πανεπιστήμιο –με την απίστευτη ρηχότητά του και τη γραφειοκρατική λογική– κάνει τη δουλειά ταυτότητα.

Ιωάννης Κ. Χασιώτης, Η ένδεια της Γεωγραφίας στη διδασκαλία της Ιστορίας

Ο λόγος εδώ για ένα ζήτημα το οποίο οι παλαιότεροι τουλάχιστον εκπαιδευτικοί το θεωρούσαν αυτονόητο: για τη χρήση της Γεωγραφίας στη διδασκαλία της Ιστορίας. Το ζήτημα αφορά και τις τρεις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Αλλά τα περισσότερα προβλήματα εστιάζονται στη Δευτεροβάθμια, όπου η κατανόηση από τους μαθητές όχι μόνο σύνθετων, αλλά και απλών ιστορικών γεγονότων και φαινομένων καθίσταται αμφίβολη ή και ανέφικτη, αν, παράλληλα με τον χρόνο, δεν συνυπάρχει ταυτόχρονα και ο σύμφυτος παράγοντας του χώρου· αν δηλαδή οι δυο αυτές διαστάσεις του ιστορικού αντικειμένου δεν συνεξετάζονται στην απόλυτη και αναπόδραστη αλληλουχία τους. Ανάλογα ζητήματα προκύπτουν και στη διδασκαλία και άλλων ανθρωπιστικών κλάδων (ακόμα και της λογοτεχνίας). Αλλά στο καθαυτό μάθημα της Ιστορίας η αλληλεξάρτηση χρόνου και χώρου είναι πρωταρχικής σημασίας, conditio sine qua non.

Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, Η ιστορία και οι χρήσεις της

Ιστορία, ψηφιδωτό του Frederick Dielman (1847-1935). House Members Room, Library of Congress Thomas Jefferson Building, Washington, D.C. [πηγή: Βικιπαίδεια]

 

Η μελέτη του ιστορικού παρελθόντος βοηθάει τους ανθρώπους να κατανοήσουν ότι αποτελούν μέρος ενός κόσμου ενιαίου και ότι οι κοινωνίες και τα έθνη δεν αποτελούν απομονωμένες ανθρώπινες κοινότητες ούτε οι πολιτισμοί στεγανές ενότητες αξιών που διατηρούν την αυτονομία τους στον χρόνο, αλλά ενότητες ιδεών και πρακτικών λύσεων που διαρκώς ανασυγκροτούνται υπό την πίεση των νέων συνθηκών και με τη δημιουργική παρέμβαση των ανθρώπινων ομάδων· να κατανοήσουν τους ίδιους και τους «άλλους», διακρίνοντας τις διαφορές και τις ομοιότητες μεταξύ των, στο παρελθόν και το παρόν· να αμφισβητούν την αξία των στερεοτύπων για άλλους λαούς, αλλά και για τους ίδιους· να σέβονται την ιδιαιτερότητα και να μη φοβούνται την ετεροδοξία, να δυσπιστούν δε προς τη μισαλλοδοξία· να διακρίνουν τα γεγονότα από τις εικασίες και την ιστορική πραγματικότητα από την πλασματική εικόνα· να κατανοούν την πολυπλοκότητα των αιτίων και να δυσπιστούν προς τις απογοητευτικές απαντήσεις και τις εύκολες εξηγήσεις· να αναγνωρίζουν την πλαστή αναλογία και την κατάχρηση των «διδαγμάτων» της ιστορίας, να εκτιμούν δε τις συνέπειες τέτοιας καταχρήσεως· να θεωρούν ότι η άγνοια του ιστορικού παρελθόντος μπορεί να τους καταστήσει θύματα εκείνων που γνωρίζουν αυτό το παρελθόν, χωρίς να λησμονούν ότι η ιστορία δεν παίζει τον ρόλο δικαστηρίου και ότι οι ιστοριογράφοι δεν είναι εισαγγελείς που αναζητούν ενόχους· να αναγνωρίσουν ότι ορισμένα προβλήματα δεν επιδέχονται λύσεων που χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν· να είναι προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν στη ζωή πράξεις και στάσεις παράλογες και ανέλπιστες· να μην παραιτούνται από την αναζήτηση της αντικειμενικής αλήθειας ούτε να επιτρέπουν να κλονίζεται η πεποίθησή τους ότι υπάρχει τέτοια αλήθεια.

Το γράμμα του Ουμπέρτο Έκο στον εγγονό του: «Καλλιέργησε τη μνήμη σου και θα ζήσεις χίλιες ζωές»

 

Μια συγκλονιστική επιστολή, ενδεικτική της τεράστιας προσωπικότητας του, έγραψε ο Ουμπέρτο Έκο απευθύνοντάς την στον εγγονό του. Πρόκειται για ένα κείμενο που ο εκλιπών μεγάλος στοχαστής έγραψε το 2014, κατά παραγγελία του ιταλικού περιοδικού «L’ Espresso», το οποίο είχε ζητήσει από τον ίδιο και από άλλες 13 προσωπικότητες του πνεύματος να γράψουν μια επιστολή για το 2014.

Χόρχε Μπουκάι, Ο θυρωρός του πορνείου

Ήμουν στη μέση των σπουδών μου και, όπως πολλοί άλλοι φοιτητές, άρχιζα να αμφιβάλλω για την απόφασή μου να σπουδάσω. Μίλησα γιʼ αυτό με τον ψυχοθεραπευτή μου. Καταλάβαινα ότι πίεζα τον εαυτό μου και ζοριζόμουν για να συνεχίσω τις σπουδές μου.

Άντριου Μάρτιν, Οι σπασίκλες εκδικούνται

Όταν πήγαινα σχολείο, τη δεκαετία του ’70, υπήρχαν τρεις τύποι μαθητών. Ήταν πρώτα πρώτα οι καλλιτέχνες: εκείνοι που άκουγαν «προχωρημένη» μουσική και έβλεπαν ταινίες με υπότιτλους (ως γνωστόν, για τους αγγλόφωνους η «ταινία με υπότιτλους», ευρωπαϊκής ή άλλης προέλευσης, ταυτίζεται με την κουλτουριάρικη, σ.τ.μ.). Έπειτα, υπήρχαν οι ποδοσφαιριστές. Αυτοί ως επί το πλείστον δεν ήταν και τόσο καλοί μαθητές (για να μην πω τίποτα χειρότερο), ήταν επιθετικοί και φωνακλάδες στο γήπεδο, αλλά συνήθως φιλικοί και διασκεδαστικοί έξω από αυτό. Τρίτον, υπήρχαν οι σπασίκλες: αυτοί που διέπρεπαν στη φυσική, στη χημεία και, κυρίως, στα μαθηματικά. Όντας λιγομίλητοι (και ακατανόητοι όταν μιλούσαν) καταλάβαιναν πολύ καλά τον λιγομίλητο και ακατανόητο καθηγητή των μαθηματικών. Την ώρα των μαθηματικών, ψιθύριζαν ο ένας στον άλλον με έξαψη κι έπειτα σκέπαζαν το γραπτό τους με το μπράτσο τους για να μην αντιγράψουν τη λύση του προβλήματος οι καλλιτέχνες και οι ποδοσφαιριστές.

Παιδεία, εκπαίδευση, φιλοσοφία: μερικές απόψεις του Πλούταρχου

Προτομή που πιστεύεται ότι απεικονίζει τον Πλούταρχο (σύγχρονο έργο)

Τα κείμενα που ακολουθούν προέρχονται από το βιβλίο του Sir Richard Livinstone Η Αποστολή της Ελλάδας (εκδ. Θύραθεν, 2001). Πρόκειται για αποσπάσματα από έργα του Πλούταρχου (γεννήθηκε στη Χαιρώνεια Βοιωτίας το 45 μ.Χ. και πέθανε στους Δελφούς το 120 μ.Χ. -εδώ περισσότερες πληροφορίες) και περιέχουν γνώμες του συγγραφέα για τη σημασία της παιδείας και της εκπαίδευσης, αλλά και ιδέες για τη χρησιμότητα της φιλοσοφίας. Αν και διατυπώθηκαν πριν από σχεδόν 2000 χρόνια, νομίζω ότι δύσκολα κάποιος σύγχρονος θεωρητικός της εκπαίδευσης θα διαφωνούσε με τις θέσεις αυτές. Οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου.

Noam Chomsky: Ο Σκοπός της Εκπαίδευσης

Στο παρακάτω βίντεο ο πολύ γνωστός γλωσσολόγος Νόαμ Τσόμσκι καταθέτει ενδιαφέρουσες απόψεις για μερικές πτυχές της εκπαίδευσης. Ακολουθεί η απομαγνητοφώνηση της συνέντευξης του Τσόμσκι, που τη βρήκα στο μπλογκ της Τίνας Νάντσου Πειράματα Φυσικής με απλά υλικά.

Κώστας Μπαλάσκας, Το ταλέντο και τα συναφή

Το ταλέντο και τα συναφή

του Κώστα Μπαλάσκα

Κάθε άτομο γεννιέται με τη δυνατότητα να ακολουθήσει πολλούς δρόμους. Ποιο δρόμο θα πάρει τελικά θα εξαρτηθεί από το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσεται και τις ανάγκες, από τα ερεθίσματα που δέχεται και τα σημάδια που του αφήνουν, από τυχαίους παράγοντες και περιστατικά. Όλα αυτά σε συνδυασμό βέβαια και με κάποιες γενετικές καταβολές που καθιστούν το άτομο περισσότερο ή λιγότερο ευαίσθητο και δεκτικό σε ορισμένες πηγές ερεθισμάτων (γλωσσικά, μουσικά, ζωγραφικά, κινητικά, κατασκευαστικά, τεχνικά, πρακτικά κ.α.) διαμορφώνοντας ανάλογα την ειδική νοημοσύνη του, η οποία θα εκδηλωθεί ως προτίμηση, αγάπη, προσήλωση σε «κάτι» και η οποία ενδέχεται να εξελιχθεί σε ξεχωριστή ικανότητα, άρα και ξεχωριστή επίδοση σ’ αυτό το «κάτι. Σ»’ αυτή την περίπτωση λέμε πως το άτομο είναι προικισμένο, πως έχει κλίση, έφεση, χάρισμα, ταλέντο· λέξεις φορτισμένες με μεταφυσική απόχρωση, αφού οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έτυχε να βρουν το δικό τους «κάτι» ή δεν είχαν τη δυνατότητα  να αφοσιωθούν σ’ αυτό. Το πρώτο ζητούμενο όμως, για να βρει ο άνθρωπος το δικό του δρόμο που θα δώσει ίσως και νόημα στη ζωή του, είναι να βρει  αυτό που θέλει να κάνει και, αφού το βρει, να το ακολουθήσει και να αφοσιωθεί σ’ αυτό με πάθος. Ίσως η διαδικασία αυτή περιγράφει το ταλέντο.

Δημ. Κρόκος, Τι είναι τελικά το σχολείο;

Τι είναι τελικά το σχολείο;

του Δημ. Κρόκου

Ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας που συμβάλλει στην ανθρώπινη εξέλιξη, είναι το σχολείο. Όμως, ποιος πραγματικά είναι ο ρόλος του, αφενός ως προς το άτομο και αφετέρου ως προς την κοινωνία; Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα απασχολεί καθημερινά χιλιάδες ανθρώπους, από μαθητές μέχρι εκπαιδευτικούς, καθώς όσο απλή και αν είναι, φαντάζει «άπιαστο» όνειρο για τα ελληνικά δεδομένα.

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ λυκείου (4) - Παιδεία – Εκπαίδευση – Αγωγή: υλικό για την κατανόηση των εννοιών και κείμενα

Παιδεία – Εκπαίδευση – Αγωγή

Προσέγγιση των εννοιών

Παιδεία ονομάζεται (α) η πνευματική καλλιέργεια, η μόρφωση του ατόμου, (β) η εκπαίδευση ως θεσμός του κράτους και (γ) το εκπαιδευτικό σύστημα μιας χώρας.

Εκπαίδευση καλείται η καλλιέργεια, με συστηματική διδασκαλία και άσκηση σε ειδικά συνήθως ιδρύματα, των διανοητικών και σωματικών ικανοτήτων και δεξιοτήτων του ατόμου, με σκοπό: (α) την ευρύτερη εγκυκλοπαιδική μόρφωση, (β) την διαμόρφωση υγιούς προσωπικότητας και (γ) την απόκτηση των απαραίτητων γνώσεων για την άσκηση επαγγελματικών ή άλλων δραστηριοτήτων.

Κρίνοντας σχολικά βιβλία από το εξώφυλλο (Feynman II)

Richard Feynman (1918-1988)

Στο ακόλουθο απόσπασμα από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του "Σίγουρα θα αστειεύεστε, κύριε Φάινμαν", ο γνωστός φυσικός συμμετέχει με όρεξη (αρχικά -μετά αλλάζει η διάθεσή του!) στις επιτροπές κρίσης σχολικών εγχειριδίων, ενώ οι αντιπρόσωποι των ενδιαφερόμενων εκδοτικών οίκων προσπαθούν με ζήλο να τον περιποιηθούν, όσο μπορούν καλύτερα...

O Richard Feynman στη Βραζιλία ή, αλλιώς, η εκπαίδευση της αμάθειας (Feynman I)

Richard Feynman

Στο αυτοβιογραφικό του βιβλίο Σίγουρα θα αστειεύεστε, κύριε Φάινμαν ο Αμερικανός Richard Feynman (1918–1988), ένας από τους σημαντικότερους θεωρητικούς φυσικούς (Βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 1965), αφηγείται πολλά επεισόδια από τη ζωή του και την επαγγελματική του σταδιοδρομία. Σε ένα ιδιαιτέρως ενδιαφέρον σημείο παρουσιάζει τον απολογισμό της διδακτικής του εμπειρίας στη Βραζιλία, όπου είχε κληθεί να διδάξει για ένα έτος. Κάνει μερικές πολύ διεισδυτικές παρατηρήσεις για τη νοοτροπία των φοιτητών και το εκπαιδευτικό σύστημα που, όταν δεν είναι καλά σχεδιασμένο, καλλιεργεί μια επιφανειακή προσέγγιση της ύλης, αναγκάζοντας τους φοιτητές να απομνημονεύουν γνώσεις, χωρίς όμως να έχουν κατανοήσει σε βάθος τι ακριβώς γνωρίζουν και ποια η χρησιμότητα των γνώσεων αυτών. Ας δούμε όμως την κατάσταση, όπως την αφηγείται ο ίδιος:  

Πόσο μπορεί να διαφέρει ένα «όμορφο μυαλό» από ένα κανονικό; Μία συνάντηση με τρεις Νομπελίστες Χημείας

Τι κάνεις όταν βρεθείς σε ένα δωμάτιο με 15 Νομπελίστες και επιστήμονες εγνωσμένης αξίας μαζί με άλλους περίπου 50 δημοσιογράφους από όλο τον κόσμο; Ποια είναι η πρώτη ερώτηση που σου έρχεται στο μυαλό; Πόσο μπορεί να διαφέρει ένα «όμορφο μυαλό» από ένα κανονικό; Και κυρίως, όσον αφορά τη δουλειά -γιατί αυτός ήταν και ο σκοπός που βρέθηκα στο Παγκόσμιο Συνέδριο Επιστημών στο Ισραήλ (World Science Conference Israel 2015)- πώς στο καλό προσεγγίζεις έναν τέτοιο άνθρωπο; Θα είναι προσιτός; Θα θεωρεί «χάσιμο χρόνου» ή ενδεχομένως «απλοϊκή» τη σκέψη ενός «κοινού θνητού»;

Ευτυχώς τίποτα από τα παραπάνω. Σχετικά προσιτοί, αρκετοί με φοβερό χιούμορ, άλλοι αφηρημένοι -όπως θα περίμενε κανείς- αλλά όλοι με την καλοσύνη και την υπομονή να απαντήσουν στα ερωτήματά μας, και να μάς δώσουν ένα ίχνος του τρόπου σκέψης τους. Μέσα στον πανικό συνεντεύξεων, καμερών και κυνηγητού μετά τη συνέντευξη Τύπου που μας παραχώρησαν, η HuffPost Greece είχε τη χαρά να φιλοξενήσει (με σειρά παράθεσης) τους Καθηγητές Νομπελίστες Sydney Altman, Dan Shechtman και -ο προσωπικά αγαπημένος μου, με βρετανικό χιούμορ και οπαδός των Monty Python- Sir Harold Kroto. Ας δούμε τι μας είπαν.

Καθηγητής Sydney Altman - Νομπέλ Χημείας 1989

- Αν και πάνε χρόνια από τότε, πώς αντιδράσατε στη βράβευσή σας με το Νομπέλ;

- Δεν είχα ιδέα πως αποφάσισαν οι (αρμόδιοι) άνθρωποι ότι θα έπρεπε να πάρω ένα βραβείο Νομπέλ. Και δεν το περίμενα, αν και σίγουρα ήταν ένα σημαντικό επίτευγμα σε σχέση με αυτά που έκανα.

- Αφού λάβατε το βραβείο Νομπέλ, αγχωθήκατε μετά ότι θα πρέπει να επιτύχετε κάτι ακόμη πιο σπουδαίο;

- Όχι, όχι. Πρώτα απ’ όλα ποτέ δε σκέφτηκα τον εαυτό μου σαν κάποιον που ήθελε να πετύχει σπουδαίους στόχους. Αυτό είναι μεγάλο λάθος για κάθε επιστήμονα, να σκέφτεται δηλαδή τη δημόσια αναγνώριση. Αν συμβεί, συνέβη. Πρέπει να δουλεύεις στο αντικείμενό σου συνεχώς. Στην περίπτωσή μου, μετά το βραβείο, γύρισα στους ανθρώπους του εργαστηρίου και τους είπα ότι πρέπει να δείξουμε ότι το βραβείο δεν κάνει καμία διαφορά, και πως πρέπει να συνεχίσουμε τη σκληρή δουλειά.

- Συνήθως η δουλειά για ένα βραβείο Νομπέλ είναι ατομική ή ομαδική;

- Στη διαθήκη του ο Άλφρεντ Νομπέλ είπε ότι δε μπορείς να έχεις περισσότερους από τρεις ανθρώπους να μοιράζονται ένα βραβείο σε μια χρονιά. Οπότε είναι πιθανό μέχρι και τρεις άνθρωποι να το μοιράζονται. Εγώ κέρδισα στη Χημεία, μαζί με άλλο ένα άτομο, κάποιες φορές μόνο ένα άτομο κερδίζει το βραβείο.

- Τέλος, στη χώρα μου, την Ελλάδα, αντιμετωπίζουμε μια μεγάλη οικονομική κρίση εδώ και περίπου 5 χρόνια.

- Ξέρω πολύ καλά τη χώρα σας. Έχω έρθει αρκετές φορές. Ξέρω για το 3ο πρόγραμμα κτλ...

- Αυτό που θέλω να πω, είναι ότι μέσα σε αυτό το διάστημα, η οικονομική ενίσχυση προς την κατεύθυνση της εκπαίδευσης έχει αποδυναμωθεί. Είμαστε καταδικασμένοι κατά τη γνώμη σας εξαιτίας αυτού να έχουμε μια φθίνουσα πορεία;

- Δε θα έλεγα «καταδικασμένοι», γιατί τότε θα σήμαινε πως μόλις πάρεις την κατιούσα τίποτα δε μπορεί να αλλάξει. Θα έλεγα ότι θα περάσετε πολύ δύσκολους καιρούς, και νομίζω πως είναι λάθος για την κυβέρνηση να κόβει χρήματα από την εκπαίδευση γιατί είναι σημαντικό να επιμορφώνεις τους νέους, και ειδικά τους νέους που είναι π.χ. κάτω από 10 ετών. Προφανώς η κυβέρνηση πρέπει να σκεφτεί προσεκτικά τέτοια θέματα, αλλά αν εγώ ήμουν στη θέση τους -που δεν είμαι- σίγουρα δεν θα έκοβα τη χρηματοδότηση που θα λειτουργούσε εις βάρος της εκπαίδευσης.

- Γιατί είναι σημαντική η έρευνα για τα πανεπιστημιακά ιδρύματα;

- Γιατί οι άνθρωποι πάντα ενδιαφέρονται για καινούρια γνώση. Πρέπει να κάνετε ό,τι μπορείτε για να πείσετε αυτούς που κυβερνάνε να επενδύσουν στην εκπαίδευση. Οι επιστήμονες από την άλλη πρέπει να κάνουν μια μεγάλη προσπάθεια να μιλήσουν στο ευρύ κοινό αλλά και στους πολιτικούς για τη δουλειά τους. Πολλοί πολιτικοί δεν έχουν ιδέα τι εννοείς όταν τους μιλάς για επιστήμη. Οπότε πρέπει να τους εξηγήσεις γιατί αυτό που κάνεις είναι σημαντικό για την πατρίδα.

 ❧

 

Καθηγητής Dan Shechtman - Νομπέλ Χημείας 2011

 - Υπάρχει μυστικό για την επιτυχία ενός επιστήμονα;

- Θα σας πω τον τρόπο μου για να γίνετε πολλά υποσχόμενοι επιστήμονες. Λοιπόν, αν θέλετε να γίνετε επιτυχημένοι επιστήμονες, γίνετε ειδικοί σε ένα αντικείμενο που σας αρέσει. Διαλέξτε το και γίνετε ειδικοί σε αυτό. Και σας υπόσχομαι, αν το κάνετε, και γίνετε οι καλύτεροι στην τάξη σας, στην πόλη σας, στον κόσμο, θα έχετε μια απίστευτη καριέρα. Γίνετε ειδικοί!

- Πώς ξεκίνησε η δική σας ενασχόληση με την επιστήμη;

- Όταν ήμουν μικρός, ο παππούς μου μου αγόρασε ένα μεγεθυντικό φακό. Καλής ποιότητας. Και περπατούσα στη φύση, κοιτούσα τα έντομα, τα φυτά, και ερωτεύτηκα τον κόσμο των μικρών πραγμάτων. Στα δέκα μου, ο δάσκαλος στην τάξη μας ανακοίνωσε ότι θα φέρει ένα μικροσκόπιο. Ενθουσιάστηκα, και ρωτούσα πότε θα το φέρουν. Τον ενοχλούσα για εβδομάδες για το πότε θα έφερνε το μικροσκόπιο, και όταν το έφερε ήμουν ο πρώτος που το περιεργάστηκε. Είχα ενθουσιαστεί.

Πιο μετά, όταν έκανα το μεταπτυχιακό μου στο Πανεπιστήμιο Technion της Χάιφα, ήταν ένα άλλο μικροσκόπιο με το οποίο είχα παθιαστεί. Με τα πολλά, έγινα ειδικός στα μικροσκόπια και κατάφερα να κάνω μια ανακάλυψη ενός πράγματος που μέχρι τότε δεν υπήρχε. Κι όλα ξεκίνησαν από ένα μεγεθυντικό φακό. Οπότε, επενδύστε στα παιδιά σας, κάντε τους δώρα που θα τους ενθαρρύνουν να γίνουν επιστήμονες. Εγώ έχω 10 εγγόνια και τους αγοράζω μικροσκόπια, και λέω στους γονείς τους να τα ενθαρρύνουν να ασχοληθούν. Έχω δύο προγράμματα: το ένα που διδάσκουμε επιστήμη σε δασκάλους των νηπιαγωγείων και αυτοί με τη σειρά τους διδάσκουν τα παιδιά. Για να προσεγγίσουμε ένα πιο ευρύ κοινό ξεκίνησα ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα που λέγεται «Γίνε επιστήμονας με τον Καθηγητή Dan». Εκεί έχω ένα εργαστήριο επί σκηνής, και μας φέρνουν παιδιά ηλικίας 6 ετών και τα φέρνουμε σε επαφή με την επιστήμη.

- Ήταν αποθαρρυντικό να προχωρήσετε με την έρευνά σας όταν όλοι πίστευαν πως δεν υπάρχει κάτι να ανακαλύψετε;

- Όχι, καθόλου δύσκολο. Γιατί ήμουν σίγουρος ότι είχα δίκιο. Και ξέρετε γιατί; Γιατί ήμουν ειδικός στον τομέα μου.

- Η Ελλάδα είναι σχετικά καινούρια στο παιχνίδι των start-up. Εδώ στο Ισραήλ έχετε προχωρήσει πολύ σε αυτό το κομμάτι. Τι θα συμβουλεύατε τους πολιτικούς στην Ελλάδα ώστε να συνδέσουν την επιστήμη με το κομμάτι των start-up εταιρειών;

- Υπάρχουν πολλοί τρόποι να το κάνεις αυτό, αλλά να σας πω τι κάνω εγώ. Διδάσκω ένα μάθημα στο Πανεπιστήμιο που λέγεται «Τεχνολογική Επιχειρηματικότητα». Το κάνω σχεδόν 30 χρόνια. Η τάξη μου έχει εκατοντάδες φοιτητές. Έχω περίπου 10.000 αποφοίτους. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν 10.000 μηχανικοί στο Ισραήλ που τους έχω «φυτέψει» στο μυαλό το «μικρόβιο» της επιχειρηματικότητας. Κι αυτός είναι ένας από τους λόγους που το Ισραήλ έγινε αυτό που λέμε "Start-up Nation".

Ο άλλος λόγος είναι η φύση των ανθρώπων. Υπάρχει διαφορά στη νοοτροπία των ανθρώπων στο Ισραήλ και των ανθρώπων στην Ελλάδα. Οι Έλληνες -από όσο τους ξέρω- απολαμβάνουν τη ζωή, αλλά δεν είναι τόσο εντατικοί στην προσπάθειά τους όσο οι άνθρωποι εδώ που δεν ικανοποιούνται ποτέ, θέλουν συνεχώς να αλλάζουν. Κι αυτό φαίνεται στην επιστήμη αλλά και στη βιομηχανία. Κι αυτό εξηγεί τον αριθμό των 5.000 start-up επιχειρήσεων στο Ισραήλ.

Η Ελλάδα είναι επίσης μικρή χώρα. Πρέπει να σκεφτείτε το μέλλον σας και πως θα είστε οικονομικά ανεξάρτητοι, εκπαιδεύοντας το λαό σας σε δύο πράγματα: πρώτον, περισσότερους επιστήμονες και μηχανικούς, και μετά αυτούς τους επιστήμονες και μηχανικούς να τους διδάξετε επιχειρηματικότητα. Και τότε θα έχετε μια καλή ευκαιρία να πετύχετε. Θα ήθελα πάρα πολύ να δω την Ελλάδα να ανατέλλει οικονομικά. Είναι απίστευτα σημαντικό για το λαό σας. 

❧

 

Καθηγητής Σερ Harold Kroto - Νομπέλ Χημείας 1996

 - Πόσο σημαντική είναι η περιέργεια για έναν άνθρωπο;

- Θα σας φέρω ένα παράδειγμα. Το πρόβλημα σήμερα με τους νέους και τις φωτογραφικές τους μηχανές πχ. είναι ότι δεν ξέρουν πως δουλεύουν στο εσωτερικό τους. Εγώ ήξερα τα πάντα για τον τρόπο λειτουργίας της φωτογραφικής μου μηχανής. Την έλυνα σε κομματάκια, ένα-ένα, ήξερα ακριβώς τι κάνει το καθένα. Η ευφορία από αυτό ήταν εκπληκτική. Το πρόβλημα σήμερα είναι ότι ένας νέος δε μπορεί να φτιάξει τη συσκευή, δε μπορείς να το φτιάξεις αυτό αν χαλάσει (λέει δείχνοντας το κινητό μου τηλέφωνο). Απλώς παίρνεις καινούριο ή δίνεις αρκετά λεφτά για να το φτιάξεις.

Δεν ασχολούμαστε αρκετά με την επιστήμη σήμερα. Εγώ έμαθα τα πάντα για τη φωτογραφική μου μηχανή, για τη Χημεία πιο μετά, έφτιαξα το δικό μου ράδιο όταν ήμουν παιδί, γιατί δεν είχα τα λεφτά για να το αγοράσω, και όταν το έφτιαξα, και ακούστηκε η φωνή (!), ενθουσιάστηκα. Ήξερα τι θα συμβεί, αλλά δεν είχα την εμπειρία του να συμβαίνει. Κι αυτό είναι το υπέροχο με την επιστήμη. Ότι θα πρέπει να αποκτήσεις την εμπειρία σε αυτό που θα κάνεις... Δεν είμαι καλός επιστήμονας, ή μάλλον είμαι, αλλά ακόμα με παραξενεύουν ορισμένα πράγματα... Και πρέπει να ψάχνεις τα πράγματα, να δεις τι μπορεί να συμβεί, και να ελέγχεις τι μπορεί να συμβεί. 

- Αυτό θα λέγατε ότι είναι το κλειδί της επιτυχίας;

- Αυτό είναι το ένα κλειδί. Το άλλο είναι να κάνεις το καλύτερο δυνατό με αυτό που ασχολείσαι. Να μην έρχεσαι δεύτερος. Να έχεις κίνητρο. Το ίδιο με τα παιδιά στο σχολείο. Να καταλάβουν ότι δεν κάνουν μια άσκηση για το δάσκαλό τους, αλλά για τον εαυτό τους. Και δεν θα πρέπει να ικανοποιούνται με μια μέτρια προσπάθεια, αλλά να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν.

- Οπότε, τι συμβουλή θα δίνατε σε ένα νέο που ασχολείται με την επιστήμη;

- Να δουλέψει με κάτι που θα ασχοληθεί πάρα πολύ σκληρά, αλλά αν έχεις πραγματικά κίνητρο, τίποτα δεν είναι δύσκολο. Αν βρεις τον εαυτό σου να δουλεύει στις 2 ή 3 τα ξημερώματα, και δεν έχεις καταλάβει πότε πέρασε η ώρα, τότε δεν έχεις πρόβλημα με τη σκληρή δουλειά. Τότε είναι όλα εύκολα.

- Είναι ο τομέας που σε επιλέγει ή εσύ που επιλέγεις τον τομέα στην επιστήμη;

- Κρατάς τα μάτια σου ανοιχτά, και βλέπεις αυτό που σου δίνει τη μέγιστη ικανοποίηση. Ξέρεις, απολαμβάνω ένα ποτήρι κρασί κάθε τόσο. Δε μου αρέσει η σκληρή δουλειά περισσότερο από κάποιον άλλο. Αλλά όταν αυτή η σκληρή δουλειά στο τέλος της μέρας αποδεικνύεται φοβερά ενδιαφέρουσα, τότε γίνεται εύκολη.

- Και τέλος, τι περιμένατε -στο επαγγελματικό κομμάτι- αφού τιμηθήκατε με το βραβείο Νομπέλ;

- Δεν περίμενα τίποτα. Πραγματικά. Ξέρετε, υπάρχει ένα ρητό που δεν είναι δικό μου, αλλά του Don Marquis, που λέει ότι «αν κάνεις τους ανθρώπους να νομίζουν ότι σκέφτονται, σε λατρεύουν, αλλά αν τους κάνεις πραγματικά να σκεφτούν, θα σε μισήσουν». Είναι ένα από τα αγαπημένα μου ρητά, και είμαι σε θέση να το χρησιμοποιώ, οπότε οι άνθρωποι με μισούν (γελώντας δυνατά).

Πηγή: http://www.huffingtonpost.gr/thanos-kampylis/-_1376_b_8087834.html
 Δημοσιεύθηκε: 07/09/2015 

❦

Ουμπέρτο Έκο, Σε τι χρησιμεύει ο καθηγητής;

Μέσα στον κατακλυσμό από άρθρα για το bullying στα σχολείο διάβασα για ένα επεισόδιο που δεν θα το χαρακτήριζα bullying, αλλά το πολύ-πολύ αναίδεια –κι όμως, πρόκειται για μια αναίδεια με ιδιαίτερο νόημα. Λοιπόν, έλεγε ότι ένας μαθητής, για να προκαλέσει τον καθηγητή του, τον ρώτησε, «Συγγνώμη, αλλά στην εποχή του Ίντερνετ, τι κάνετε εσείς εδώ;»

Ο μαθητής είπε τη μισή αλήθεια, που μεταξύ άλλων και οι ίδιοι οι καθηγητές λένε εδώ και τουλάχιστον είκοσι χρόνια, δηλαδή ότι κάποτε το σχολείο έδινε βεβαίως εκπαίδευση, αλλά πάνω απ’ όλα έννοιες, από τους πίνακες του πολλαπλασιασμού στο δημοτικό, τις πληροφορίες για την πρωτεύουσα της Μαδαγασκάρης στο γυμνάσιο και τη χρονολογία του Τριακονταετούς Πολέμου στο λύκειο. Με την έλευση, δεν λέω του Ίντερνετ, αλλά της τηλεόρασης, ακόμα και του ραδιοφώνου, μεγάλο μέρος απ’ αυτές τις έννοιες αφομοιώνονταν από τα παιδιά στην εξωσχολική ζωή τους.

Ο πατέρας μου, όταν ήταν μικρός, δεν ήξερε ότι η Χιροσίμα ήταν στην Ιαπωνία, ότι υπήρχε το Γκουανταλκανάλ, είχε αόριστες πληροφορίες για τη Δρέσδη και ήξερε από την Ινδία μόνον όσα εξιστορούσε ο Σαλγκάρι. Εγώ, από την εποχή του πολέμου, αυτά τα πράγματα τα είχα μάθει από το ραδιόφωνο και από τους χάρτες που δημοσιεύονταν στις εφημερίδες, ενώ τα παιδιά μου είδαν στην τηλεόραση τα νορβηγικά φιόρδ, την έρημο Γκόμπι, πώς οι μέλισσες επικονιάζουν τα λουλούδια, πώς ήταν ένας Τυραννόσαυρος ρεξ∙ τέλος, ένα σημερινό παιδί ξέρει τα πάντα για το όζον, για τα κοάλα, για το Ιράκ και το Αφγανιστάν. Μπορεί ένα σημερινό παιδί να μην ξέρει τι ακριβώς είναι τα βλαστοκύτταρα, αλλά έχει ακούσει να αναφέρονται, ενώ στη δική μου εποχή, αυτή τη λέξη δεν την έλεγε ούτε καν η καθηγήτρια των φυσικών επιστημών. Οπότε, τι ακριβώς δουλειά κάνουν οι διδάσκοντες;

Είπα πως τα λόγια του μαθητή για τον οποίο μιλούσα, ήταν η μισή αλήθεια, διότι κατ’ αρχάς, ο διδάσκων, πέρα από το να πληροφορεί, πρέπει και να μορφώνει. Αυτό που κάνει ένα μάθημα καλό δεν είναι ότι μαθαίνονται στοιχεία και χρονολογίες, αλλά ότι θεσπίζεται ένας συνεχής διάλογος, μια σύγκρουση απόψεων, μια συζήτηση πάνω στα όσα μαθαίνουν στο σχολείο και συμβαίνουν έξω. Ασφαλώς, τα όσα συμβαίνουν στο Ιράκ μάς τα λέει η τηλεόραση, γιατί τα πάντα συμβαίνουν εκεί, από την εποχή των πολιτισμών της Μεσοποταμίας, και όχι στη Γροιλανδία κι αυτό μπορεί να μας το πει μόνο το σχολείο. Και αν κάποιος αντιτείνει ότι μας το λένε μερικές φορές πιθανόν αξιόπιστα πρόσωπα στις εκπομπές του Porta a Porta, είναι το σχολείο που πρέπει να συζητήσει σχετικά με το Porta a Porta.

Τα ΜΜΕ μάς λένε πολλά πράγματα και μας μεταφέρουν και αξίες, αλλά το σχολείο πρέπει να συζητάει τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδονται και να αξιολογεί τον τόνο και τη δύναμη των επιχειρημάτων που αναπτύσσονται στον Τύπο και στην τηλεόραση. Κι έπειτα, υπάρχει η επαλήθευση των πληροφοριών που μεταδίδονται από τα ΜΜΕ: λόγου χάρη, ποιος αν όχι ένας καθηγητής, μπορεί να διορθώσει τη λάθος προφορά εκείνων των αγγλικών που όλοι νομίζουν ότι μαθαίνουν από την τηλεόραση;

Αλλά ο μαθητής δεν έλεγε στον καθηγητή ότι δεν τον χρειαζόταν επειδή υπήρχαν πια το ραδιόφωνο και η τηλεόραση να του πουν πού βρίσκεται το Τιμπουκτού ή ότι συζήτησαν για την ψυχρή σύντηξη, και επομένως, δεν του έλεγε ότι τον ρόλο του τον είχαν αναλάβει συζητήσεις, ας πούμε χαλαρές, που κυκλοφορούν τυχαία και άταχτα καθημερινά στα διάφορα μέσα –και ότι αν μαθαίνουμε πολλά για το Ιράκ και ελάχιστα για τη Συρία εξαρτάται από τις καλές ή κακές διαθέσεις του Μπους. Ο μαθητής έλεγε ότι σήμερα υπάρχει το Ίντερνετ, η Μεγάλη Μητέρα όλων των Εγκυκλοπαιδειών, όπου υπάρχουν η Συρία, η ψυχρή σύντηξη, ο Τριακονταετής Πόλεμος, και η απέραντη συζήτηση για τον υψηλότερο από τους περιττούς αριθμούς. Του έλεγε ότι οι πληροφορίες που έβαζε το Ίντερνετ στη διάθεσή του ήταν απροσμέτρητα πιο ευρείες και συχνά με μεγαλύτερο βάθος απ’ αυτές που διέθετε ο καθηγητής. Και παρέβλεπε ένα σημαντικό σημείο: ότι το Ίντερνετ τού έλεγε σχεδόν τα πάντα, εκτός από το πώς να ψάξει, να φιλτράρει, να επιλέξει, να δεχτεί ή να απορρίψει αυτές τις πληροφορίες.

Ο οποιοσδήποτε μπορεί να αποθηκεύσει νέες πληροφορίες, αν έχει καλή μνήμη. Αλλά το να αποφασίσει ποιες πρέπει να θυμάται και ποιες όχι είναι μια λεπτή τέχνη. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σ’ αυτόν που πέρασε από κανονικές σπουδές (ακόμα και κακές) και στον αυτοδίδακτο (ακόμα κι αν είναι ιδιοφυής).

Το δραματικό πρόβλημα ασφαλώς είναι πως ίσως ούτε ο καθηγητής ξέρει να διδάξει την τέχνη της επιλογής, όχι τουλάχιστον επί παντός επιστητού. Αλλά τουλάχιστον ξέρει ότι θα έπρεπε να το ξέρει∙ και αν δεν μπορεί να δώσει ακριβείς οδηγίες πάνω στο πώς να επιλέγουν, μπορεί να δώσει το παράδειγμα, πασχίζοντας κάθε φορά να συγκρίνει και να κρίνει αυτό που το Ίντερνετ βάζει στη διάθεσή του. Και τέλος, μπορεί να καταβάλλει καθημερινά την προσπάθεια να αναδιοργανώσει σε σύστημα αυτό που του μεταδίδει το Ίντερνετ με αλφαβητική σειρά, λέγοντας ότι υπάρχουν ο Ταμερλάνος και το μονοκοτυλήδονα, αλλά όχι ποια είναι η συστημική σχέση που υπάρχει ανάμεσα σ’ αυτές τις δύο έννοιες.

Το νόημα αυτών των σχέσεων μπορεί να το δώσει μόνον το σχολείο και, αν δεν μπορεί να το κάνει, πρέπει να εξοπλιστεί για να το κάνει. Αλλιώς, Ίντερνετ, Αγγλικά και Εγχειρήματα θα μείνουν απλώς ένα μισοαρχινισμένο γκάρισμα που δεν ανεβαίνει ως τον ουρανό.

Ουμπέρτο Έκο, Χρονικό μιας ρευστής κοινωνίας, εκδ. Ψυχογιός, 2016, σελ.102-105.

Ο Ουμπέρτο Έκο (1932 - 2016) ήταν Ιταλός σημειολόγος, δοκιμιογράφος, 

φιλόσοφος, κριτικός λογοτεχνίας και μυθιστοριογράφος.

❦

Γιώργος Γραμματικάκης, Ανορθόδοξος δεκάλογος -και ένα υστερόγραφο

1. Ένα κείμενο για το μέλλον -της επιστήμης, της παιδείας, του ανθρώπου- οδηγεί γρήγορα σε αμηχανία. Εκτός του ότι αυτές οι έννοιες χρειάζεται ίσως να ορισθούν από την αρχή, το μέλλον έχει πια συνδεθεί υπό τύπον απειλής με συγκεκριμένες ημερομηνίες. Χθες ήταν το 1992, που ευτυχώς πέρασε χωρίς να το αντιληφθούμε. Τώρα είναι το 2000 - αυτό, φοβούμαι, οπωσδήποτε θα το αντιληφθούμε: Πέραν των λογής συγκλίσεων αλλάζει η χιλιετηρίδα, και αυτή η αλλαγή ασφαλώς θα συνοδεύεται από βεγγαλικά, διαγγέλματα πολιτικών, τηλεοπτικά αφιερώματα και τηλεπαιχνίδια. Ερώτηση: Πόσα μηδενικά έχει το 2000; Η σωστή απάντηση θα συνοδεύεται από δώρα πραγματικής αξίας όσης και ο αριθμός των μηδενικών. Πραγματικής αξίας με την έννοια: Τα έχει ανάγκη κανείς; Έχει ανάγκη ο άνεργος την ηλεκτρική σκούπα, ο έγκλειστος στη μοναξιά των μεγαλουπόλεων το δωρεάν ταξίδι σε μια άλλη μεγαλούπολη, έχει ανάγκη η «σεμνή και τραγική παρθένα, που λεγόταν Πουλχερία» τα καλλυντικά; 

Νέοι, διαπαιδαγώγηση (σχεδιάγραμμα θέματος)

Παρακάτω θα βρείτε ένα ενδεικτικό σχεδιάγραμμα του θέματος που δόθηκε στο διαγώνισμα προσομοίωσης:

Το θέμα της παραγωγής λόγου: Με αφορμή το άρθρο του Διονύση Βενιεράτου με τίτλο Τα παιδιά που δεν αγαπάμε, που διαβάσατε στον τύπο, αποφασίσατε να ετοιμάσετε για την ιστοσελίδα του σχολείου σας ένα δοκίμιο (500-600 λέξεων), στο οποίο, αφού αναφερθείτε στα αίτια της κρίσης που διαπιστώνεται σήμερα στον τομέα της σωστής διαπαιδαγώγησης, θα διατυπώσετε προτάσεις για το πώς θα μπορέσει να γίνει εφικτή η παροχή ουσιαστικής στήριξης και παιδείας στους νέους ενόψει των ισχυρών απαιτήσεων αλλά και των κινδύνων που κυοφορεί η σύγχρονη πραγματικότητα. Να δώσετε κατάλληλο τίτλο στο δοκίμιό σας.

Καστοριάδης Κορνήλιος, Αν δεν υπάρχει έρωτας στην εκπαίδευση, δεν υπάρχει εκπαίδευση

Θα έλεγα πρώτα πρώτα ότι δεν μπορούμε να χωρίσουμε την εκπαίδευση από τη συνολική κοινωνική κατάσταση. Ο μακαρίτης, ο  καημένος ο Πλάτων έλεγε ήδη ότι ακόμα και οι τοίχοι της πόλης εκπαιδεύουν τους ανθρώπους και νομίζω ότι αυτό είναι μια τρομερά σημαντική και βαριά αλήθεια. Η εκπαίδευση ενός ανθρώπου, η παιδεία ενός ανθρώπου αρχίζει από την ηλικία μηδέν και φτάνει ως την ηλικία ωμέγα, δηλ. τη στιγμή που θα πεθάνει, συνεχώς διαμορφώνεται αυτός ο άνθρωπος. Διαμορφώνεται από τι; Διαμορφώνεται από όλα όσα προσλαμβάνει. Διαμορφώνεται από όλα όσα είναι γύρω του. Λοιπόν, τί διαμόρφωση υφίστατο ένας αρχαίος Αθηναίος περπατώντας, βλέποντας την Ακρόπολη, την Αγορά, τη Στοά και τα λοιπά και τα λοιπά και τί διαμόρφωση υφίσταται ένας σημερινός Αθηναίος ζώντας μέσα σε αυτό το φρικτό τερατούργημα που λέγεται Αθήνα και που έγινε τερατούργημα μέσα σε σαράντα χρόνια, δυνάμει όλων των μεγαλοφυών πολιτικών μας; Δεν είναι έτσι!... Ή τι διαμόρφωση υφίστατο ένας αρχαίος Αθηναίος βλέποντας τραγωδίες στο θέατρο του Διονύσου και τί διαμόρφωση υφίσταται σήμερα ένας άνθρωπος βλέποντας τις διαφημίσεις της τηλεόρασης, δεν ξέρω τι!...

Δέσποινα Κονταράκη, Ευτυχώς (α)πέτυχε

                                                         

Ένα ξεχωριστό succes story για έναν νέο άνθρωπο που δεν κατάφερε να περάσει στο πανεπιστήμιο αλλά κατάφερε να αξιοποιήσει με τη σωστή καθοδήγηση το έμφυτο ταλέντο του και αυτή τη στιγμή να εργάζεται ως επιτυχημένος σεφ στο εξωτερικό περιέγραψε σε ανοιχτή επιστολή του ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Διευθυντών Δημόσιων ΙΕΚ, Γιώργος Διαμαντόπουλος.