Λεπτομέρεια από έναν χάρτη του 1590 από τον γεωγράφο Abraham Ortelius, που δείχνει το πλοίο Βικτόρια. Η λεζάντα στα λατινικά λέει περίπου τα εξής: «Ήμουν η πρώτη που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο και εγώ σε καθοδήγησα, Μαγγελάνε, να διασχίσεις το Στενό. Τόλμησα και δικαίως με αποκαλούν ΝΙΚΗ: τα πανιά μου είναι φτερά· το έπαθλό μου είναι δόξα· η μάχη μου, ο ωκεανός». (πηγή: Βικιπαίδεια)
Φελίπε ντε Ρόδας
Ο Φελίπε ντε Ρόδας, γεννημένος το 1475 στο νησί της Ρόδου, υπήρξε ένας από τους ελάχιστους επιζώντες που ολοκλήρωσαν τον πρώτο ιστορικό γύρο του κόσμου (αποστολή Μαγγελάνου-Ελκάνο). Γιος του ναύκληρου Βασίλη και της Χουάνα, ξεκίνησε την καριέρα του ως ναύτης στο πλοίο Victoria. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, επέδειξε εξαιρετική αντοχή κάτω από αντίξοες συνθήκες πείνας και δίψας. Κατά την επιστροφή του Victoria, στο Πράσινο Ακρωτήρι (9 Ιουλίου 1522) συμμετείχε στην επικίνδυνη αποστολή αποβίβασης με λέμβο σε εχθρικό πορτογαλικό έδαφος για την εξεύρεση εφοδίων, όπου και αιχμαλωτίστηκε μαζί με άλλα δώδεκα μέλη του πληρώματος. Μετά από 37 ημέρες αιχμαλωσίας, απελευθερώθηκε κατόπιν διπλωματικής παρέμβασης του Αυτοκράτορα Καρόλου Ε' και επέστρεψε στην Ισπανία. Με την ολοκλήρωση των ναυτικών του καθηκόντων, εγκαταστάθηκε στη Σεβίλλη, όπου αξιοποίησε τη μοναδική του εμπειρία στις διεθνείς θάλασσες, δραστηριοποιούμενος με επιτυχία στο εμπόριο με τις Ινδίες σε συνεργασία με τον ξάδελφό του, Μιγκέλ.
Μιγκέλ ντε Ρόδας (1492-1527)
Ο Μιγκέλ ντε Ρόδας ήταν ένας Έλληνας θαλασσοπόρος από τη Ρόδο, γιος του Παπαζαλή και της Διάνε, ο οποίος έζησε στη Σεβίλλη και παντρεύτηκε την Ισπανίδα Ισαμπέλ ντελ Αθέβο. Υπηρέτησε ως ναύκληρος (λοστρόμος) στο πλοίο Victoria, το μοναδικό σκάφος της αποστολής του Μαγγελάνου που κατάφερε να ολοκληρώσει τον πρώτο γύρο του κόσμου (1519-1522). Λόγω της τεράστιας εμπειρίας του, ο Βασιλιάς της Ισπανίας τον τίμησε με το αξίωμα του Μεγάλου Πιλότου, ένα πολύ σημαντικό αξίωμα, που τον επιφόρτιζε με τη δημιουργία μυστικών χαρτών και την εκπαίδευση άλλων ναυτικών στη χρήση οργάνων όπως ο αστρολάβος. Παρά την αξία του, η μοίρα του ήταν σκληρή. Κατά τη διάρκεια μιας νέας αποστολής στα Νησιά των Μπαχαρικών το 1526, όταν έφτασαν στο Ρίο ντε λα Πλάτα, ο αρχηγός του στόλου, Σεμπαστιάνο Καμπότο, αποφάσισε να εγκαταλείψει τον αρχικό τους στόχο και να στραφούν προς αναζήτηση πολύτιμων μετάλλων. Ο Μιγκέλ, μαζί με άλλα δύο σημαντικά στελέχη της αποστολής, τους πλοιάρχους Μαρτίν Μέντεθ και Φρανσίσκο ντε Ρόχας, διαφώνησε με τον Καμπότο. Ο τελευταίος θεώρησε τη στάση τους ανταρσία και τον Φεβρουάριο του 1527 τους υποχρέωσε να αποβιβαστούν στη νήσο Σάντα Καταρίνα, ένα απομονωμένο νησί της Βραζιλίας. Αρκετούς μήνες μετά, τον Οκτώβριο του 1527, στην απεγνωσμένη τους προσπάθεια να σωθούν και να φτάσουν στην απέναντι στεριά χρησιμοποιώντας μια αυτοσχέδια βάρκα, ο Μιγκέλ και ο Μαρτίν Μέντεθ πνίγηκαν.
Μιγκέλ Σάντσεθ ντε Ρόδας
Ο Μιγκέλ Σάντσεθ ντε Ρόδας ήταν ένας Έλληνας ναυτικός από τη Ρόδο, ο οποίος συμμετείχε στον ιστορικό πρώτο γύρο του κόσμου (1519-1522). Αν και για τη δική του ζωή γνωρίζουμε λίγα, το σίγουρο είναι ότι υπήρξε ένας από τους ελάχιστους τυχερούς που κατάφεραν να επιζήσουν από τις αφάνταστες κακουχίες της αποστολής του Μαγγελάνου. Ξεκίνησε το ταξίδι του ως απλός ναύτης πάνω στο πλοίο Victoria και είχε την απίστευτη τύχη να είναι ανάμεσα στους μόλις 18 επιζώντες που κατάφεραν τελικά να επιστρέψουν στην Ισπανία με το ίδιο πλοίο, ολοκληρώνοντας τον περίπλου της Γης. Το όνομά του συνδέεται με το νησί της Ρόδου λόγω του επιθέτου του («ντε Ρόδας»), ενώ φαίνεται πως ήταν γιος κάποιου Χουάν Σάντσεθ (ίσως Ισπανού εγκατεστημένου στη Ρόδο). Η μητέρα του λεγόταν Χουάνα και η εθνικότητά της δεν είναι γνωστή. Αν και η εθνικότητά του δεν ήταν πάντα ξεκάθαρη στα επίσημα έγγραφα της εποχής, η παρουσία του δίπλα στους άλλους Έλληνες θαλασσοπόρους της αποστολής επιβεβαιώνει τη σημαντική συμβολή των Ροδιτών ναυτικών στις μεγάλες ανακαλύψεις του 16ου αιώνα.
Νικολάο Γκριέγκο
Ο Νικολάο Γκριέγκο ήταν Έλληνας θαλασσοπόρος από το Ναύπλιο, γιος του Αντόνιο και της Μαρίας, ο οποίος συμμετείχε στον πρώτο ιστορικό γύρο του κόσμου (1519-1522) ως ναύτης στο πλοίο Victoria. Μετά την επιστροφή του, εγκαταστάθηκε στη Σεβίλλη, παντρεύτηκε την Ισπανίδα Μαριάνα Άλβαρεθ και ευημέρησε ως εφοπλιστής, στέλνοντας εμπορεύματα στον Νέο Κόσμο. Παρά την επιτυχία του, επέστρεψε στη θάλασσα το 1534 ως έμπειρος αξιωματικός (μαέστρε και πιλότος) στην επικίνδυνη αποστολή του Σιμόν ντε Αλκαθάβα προς τη Γη του Πυρός. Εκεί, επέζησε από μια καταστροφική εξερεύνηση, όπου χάθηκε το ένα τρίτο του πληρώματος και δολοφονήθηκε ο αρχηγός της αποστολής. Κλήθηκε το 1536 ενώπιον της αυλής του αυτοκράτορα Καρόλου Ε', για να καταθέσει ως πολύτιμος μάρτυρας για τα δραματικά γεγονότα της αποστολής.
| Λεπτομέρεια του μνημείου που στήθηκε στη Ρόδο προς τιμήν των Ελλήνων ναυτικών οι οποίοι κατάφεραν να ολοκληρώσουν τον πρώτο περίπλου της Γης. PRIMVS CIRCVMDEDISTI ME (= Ο πρώτος που με περιέπλευσες) είναι το επίγραμμα του οικοσήμου που απονεμήθηκε από τον αυτοκράτορα Κάρολο Ε’ στον Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο, σε αναγνώριση του επιτεύγματός του να αποπερατώσει τον πρώτο περίπλου της Γης. VOS INTER PRIMOS CIRCVMDIDERVNT ME (= Σεις στους πρώτους που με περιπλεύσατε) είναι η επιγραφή που, παραφράζοντας το βασιλικό απόφθεγμα, φέρει το μνημείο, το οποίο η Ισπανική Πρεσβεία στην Ελλάδα και το Ινστιτούτο Θερβάντες της Αθήνας ανέθεσαν στον Ισπανό γλύπτη Juan Ramón Martín Muñoz για να τιμήσουν τους πέντε Έλληνες ναυτικούς που ολοκλήρωσαν με τον Ελκάνο την αποστολή εκείνη. (πηγή: ιστότοπος Ινστιτούτου Θερβάντες στην Αθήνα) |
Φρανθίσκο Άλμπο
Ο Φρανθίσκο Άλμπο ήταν ένας Έλληνας ναυτικός, κάτοικος Ρόδου, με καταγωγή από τη Νάξο. Παντρεύτηκε τη Χουάνα ντε Παραδίσο, με την οποία απέκτησε έναν γιο, τον Μπατίστα. Συμμετείχε και αυτός στο ταξίδι που κατέληξε στον πρώτο γύρο του κόσμου (1519-1522), με αρχηγό της αποστολής τον Φερδινάνδο Μαγγελάνο. Ήταν γνωστός για τις ναυτικές του ικανότητες ήδη πριν την αποστολή, τις οποίες πιθανώς απέκτησε στα νερά της Ρόδου και του Αιγαίου Πελάγους. Επιβιβάστηκε στο πλοίο Trinidad ως ναύκληρος, αλλά επέστρεψε ως πιλότος του μοναδικού διασωθέντος πλοίου Victoria υπό την ηγεσία του Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο.
Ο Άλμπο κατά την διάρκεια του ταξιδιού κράτησε τακτικό ημερολόγιο, το γνωστό Derrotero (Ημερολόγιο Ναυσιπλοΐας), που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του ταξιδιού (από τις 29 Νοεμβρίου 1519 μέχρι τις 4 Σεπτεμβρίου 1522). Σε αυτό κατέγραψε αναλυτικά τεχνικά ζητήματα και γεγονότα, όπως τις συντεταγμένες της πορείας του πλοίου, τη διαδικασία υπολογισμού του γεωγραφικού πλάτους μετρώντας το ύψος του ηλίου, του γεωγραφικού μήκους, της ταχύτητας του πλοίου κ.ά. Μετά την επιστροφή του από το δύσκολο αυτό ταξίδι, ο Φρανθίσκο Άλμπο συμμετείχε μαζί με τον καπετάνιο Ελκάνο και τον γιατρό Ερνάντο ντε Μπουσταμάντε στην επίσημη ενημέρωση του βασιλιά Κάρολου περί του ταξιδιού. Ο Ελκάνο του είχε απόλυτη εμπιστοσύνη. Ο Άλμπο δεν συμμετείχε ξανά σε άλλη ναυτική αποστολή, πιθανότατα λόγω προβλημάτων υγείας που του προκάλεσαν οι κακουχίες του ταξιδιού. Όταν το 1536 ο γιος του Μπατίστα εισέπραξε το ποσό των 50.035 μαραβεδίων ως αποζημίωση για τη συμμετοχή του πατέρα του στο ταξίδι, ο Φρανθίσκο Άλμπο, όπως αναφέρεται στο σχετικό συμβολαιογραφικό έγγραφο, ήταν ήδη νεκρός.
Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε στα πλαίσια της υλοποίησης προγράμματος Erasmus+
Πηγές
- Ι. Κ. Χασιώτης, Ο Οδυσσέας στις θάλασσες του Νότου, Η ελληνική παρουσία στις υπερπόντιες κτήσεις της Ισπανίας (16ος-17ος αι.), εκδ. UNIVERSITY STUDIO PRESS, Θεσσαλονίκη 2022
- Πέδρο Ολάγια, Έλληνες ναυτικοί στον πρώτο περίπλου της Γης, βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2021
- Ιστότοπος Ινστιτούτου Θερβάντες στην Αθήνα
♦
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου