Πέμπτη 7 Οκτωβρίου 2021

Θουκυδίδη, Περικλέους Επιτάφιος (4) - Κεφάλαιο 37

 

Το θέατρο του Διονύσου, όπου συνεδρίαζε η Εκκλησία του Δήμου κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. [πηγή: ιστοσελίδα Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού]

 

Κεφάλαιο 37

 

Αρχαίο κείμενοΜετάφραση
Χρώμεθα γὰρ πολιτείᾳΤὸ πολίτευμα ποὺ ἔχομε
οὐ ζηλούσῃ τοὺς νόμους τῶν πέλας,σὲ τίποτε δὲν ἀντιγράφει τὰ ξένα πολιτεύματα.
αὐτοὶ δὲ ὄντες παράδειγμα μᾶλλον τισὶν Ἀντίθετα, εἴμαστε πολὺ περισσότερο ἐμεῖς παράδειγμα γιὰ τοὺς ἄλλους
ἢ μιμούμενοι ἑτέρους.παρὰ μιμητὲς τους.
καὶ ὄνομα μὲν δημοκρατία κέκληταιΤὸ πολίτευμά μας λέγεται Δημοκρατία,
διὰ τὸ μὴ οἰκεῖν ἐς ὀλίγους ἀλλ' ἐς πλείονας·ἐπειδὴ τὴν ἐξουσία δὲν τὴν ἀσκοῦν λίγοι πολίτες, ἀλλὰ ὅλος ὁ λαός.
μέτεστι δὲ πᾶσι τὸ ἴσον,Ὅλοι οἱ πολίτες εἶναι ἴσοι
κατὰ μὲν τοὺς νόμους πρὸς τὰ ἴδια διάφοραμπροστὰ στὸν νόμο γιὰ τὶς ἰδιωτικές τους διαφορές.
κατὰ δὲ τὴν ἀξίωσιν, προτιμᾶται ἐς τὰ κοινὰ Γιὰ τὰ δημόσια ἀξιώματα προτιμῶνται
ὡς ἕκαστος ἔν τῳ εὐδοκιμεῖ,ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι ἱκανοὶ
οὐκ ἀπὸ μέρους τὸ πλέον ἢ ἀπ' ἀρετῆς,καὶ τὰ ἀξίζουν καὶ ὄχι ἐκεῖνοι ποὺ ἀνήκουν σὲ μιὰ ὁρισμένη τάξη.
οὐδ' αὖ κατὰ πενίαν, κεκώλυται ἀφανείᾳ ἀξιώματος,Κανείς, ἄν τύχη καὶ δὲν ἔχει κοινωνικὴ θέση ἤ ἄν εἶναι φτωχός, δὲν ἒμποδίζεται γι' αυτὸ νὰ ὑπηρετήση τὴν πολιτεία
ἔχων γέ δρᾶσαι τι ἀγαθὸν τὴν πόλιν.ἄν ἔχη κάτι ἄξιο νὰ προσφέρη.
ἐλευθέρως δὲ τά τε πρὸς τὸ κοινὸν πολιτεύομενΣτὴ δημόσια ζωὴ μας εἴμαστε ἐλεύθεροι,
καὶ ἐς τὴν ὑποψίαν πρὸς ἀλλήλους τῶν καθ' ἡμέραν ἐπιτηδευμάτων,ἀλλὰ καὶ στὶς καθημερινὲς μας σχέσεις δὲν ὑποβλέπομε ὁ ἕνας τὸν ἄλλο,
οὐ δι' ὀργῆς τὸν πέλας ἔχοντες,δὲν θυμώνομε μὲ τὸν γείτονά μας
εἰ καθ' ἡδονήν τι δρᾷ,ἄν διασκεδάζη
οὐδὲ προστιθέμενοι ἀχθηδόνας τῇ ὄψει.καὶ δὲν τοῦ δείχνομε ὄψη πειραγμένου
ἀζημίους μέν, λυπηρὰς δὲπού, ἄν ἴσως δὲν τὸν βλάφτη, ὅμως τὸν στενοχωρεί.
προσομιλοῦντες ἀνεπαχθῶς δὲ τὰ ἴδια Ἄν, ὡστόσο, ἡ αυστηρότητα λείπη ἀπὸ τὴν καθημερινή μας ζωή,
τὰ δημόσια οὐ παρανομοῦμεν διὰ δέος μάλιστα,στὰ δημόσια πράγματα, ἀπὸ ἐσωτερικὸ σεβασμό, δὲν παρανομοῦμε.
ἀκροάσει τῶν τε αἰεὶ ὄντων ἐν ἀρχῇ καὶ τῶν νόμων,Σεβόμαστε τοὺς ἄρχοντες, πειθαρχοῦμε στοὺς νόμους,
καὶ μάλιστα αὐτῶν ὅσοι τε κεῖνται ἐπ' ὠφελίᾳ τῶν ἀδικουμένων καί, μάλιστα, σὲ ὅσους ἔχουν γίνει γιὰ νὰ προστατεύουν τοὺς ἀδυνάτους
καὶ ὅσοι ἄγραφοι ὄντες καὶ ὅσους πού, ἄν καὶ ἄγραφοι,
αἰσχύνην ὁμολογουμένην φέρουσιν.εἶναι ντροπὴ νὰ τοὺς παραβαίνει κανείς.

Μετάφραση Άγγελου Βλάχου από το βιβλίο Θουκυδίδη Περικλέους Επιτάφιος, Γ΄ Γενικού Λυκείου,

ΥΠΑΙΘ, ΙΤΥΕ Διόφαντος

 

Κυριακή 3 Οκτωβρίου 2021

Θουκυδίδη, Περικλέους Επιτάφιος (3) - Κεφάλαιο 36

Ανάγλυφο με παράσταση ιππομαχίας από δημόσιο ταφικό μνημείο. Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. ΥΠΠΟ/ΤΑΠ. © ΥΠΠΟ [πηγή: ιστοσελίδα Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού]


 

 Κεφάλαιο 36

 

Βασικά σημεία

1. Έπαινος των προγόνων και της σύγχρονης γενιάς.

2. Πρόθεσις.

 

Σχολιασμός

Το κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνει δύο ενότητες: τον έπαινο των προγόνων, των πατέρων και σύγχρονης γενιάς και την πρόθεσιν, το τμήμα δηλαδή όπου ο ρήτορας εκθέτει με συντομία το περιεχόμενο του λόγου του, τα ζητήματα που θα πραγματευτεί.

Δευτέρα 27 Σεπτεμβρίου 2021

Νεοελληνική Λογοτεχνία Β΄ Γυμνασίου - Και πάλι στο σχολείο...

Ζωρζ Σαρή (πηγή: εφημερίδα Το Βήμα)

 

 Ζωρζ Σαρή, Και πάλι στο σχολείο...

 

Βασικά σημεία:

 

1. Η πρώτη μέρα στο σχολείο

Μια τάξη συμμαθητριών συναντιούνται στο σχολείο μετά τις διακοπές, συζητούν τις καλοκαιρινές εμπειρίες τους και ανταλλάσσουν τα μικρά μυστικά της εφηβείας. Κυριαρχεί μια ατμόσφαιρα κεφιού, χαράς και νεανικότητας, που αναδύεται μέσα από τους ζωντανούς διαλόγους των κοριτσιών, σχετικά με τις φιλίες, τους χαρακτήρες και τα ενδιαφέροντά τους.

βιβλίο του καθηγητή, σελ.126

Κυριακή 26 Σεπτεμβρίου 2021

Θουκυδίδη, Περικλέους Επιτάφιος (2) - Κεφάλαιο 35

Ο αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού (πηγή: ιστότοπος Οδυσσεύς του Υπουργείου Πολιτισμού)
 

 

Κεφάλαιο 35

 

Βασικά σημεία

  1. Οι επιφυλάξεις του Περικλή σχετικά με την εκφώνηση επιταφίου. Αληθινές ή τέχνασμα;
  2. Η τελική του απόφαση. Τα ζητούμενα του προοιμίου.
  3. Οι ἄπειροι ακροατές. Εδώ κρύβεται η λύση της πατρότητας του λόγου;

 

Μιχάλης Τιβέριος, Ελευσίνια Μυστήρια

Αναθηματικός πίνακας της Νιννίου, που απεικονίζει σκηνή από τα Μυστήρια (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Τα Ελευσίνια Μυστήρια υπόσχονταν στους μυημένους ελπίδες για μια καλύτερη μοίρα στον Κάτω Κόσμο


Τέτοια εποχή, τέλη Σεπτεμβρίου με αρχές Οκτωβρίου, οι αρχαίοι Αθηναίοι και γενικότερα ο αρχαίος ελληνικός κόσμος άρχιζαν τον πολυήμερο εορτασμό των Ελευσινίων Μυστηρίων, μιας από τις μεγαλύτερες γιορτές τους. H καρδιά της γιορτής κτυπούσε στην Ελευσίνα και ειδικότερα στο ιερό των μεγάλων θεοτήτων της, της Δήμητρος, θεάς της γεωργίας, και της κόρης της Περσεφόνης. H αρχή της λατρείας εδώ ανάγεται πιθανότατα στα μυκηναϊκά χρόνια και δεν αποκλείεται να ήλθε από τη γειτονική Βοιωτία, όπου οι παραπάνω θεότητες είχαν την εποχή αυτή μια σημαντική θέση, όπως μας βεβαιώνουν πρόσφατα ευρήματα. Με βάση τα στοιχεία που διαθέτουμε ως σήμερα τα Ελευσίνια Μυστήρια ξεπέρασαν το τοπικά σύνορα και άρχισαν να αποκτούν μια πανελλήνια εμβέλεια γύρω στο 600 π.X. Είναι χαρακτηριστικό ότι, αν και η Ελευσίνα είχε από παλιά ενσωματωθεί στο αθηναϊκό κράτος - και όχι μόλις στα τέλη του 7ου αι. π.X. όπως υποστηρίζουν πολλοί -, εντούτοις δεσπόζοντα ρόλο στα πράγματα του ιερού είχε η ελευσινιακή οικογένεια των Ευμολπιδών, μέλη της οποίας καταλάμβαναν τα σημαντικότερα ιερατικά αξιώματα.

Τρίτη 14 Σεπτεμβρίου 2021

Θουκυδίδη, Περικλέους Επιτάφιος (1) - οδηγίες διδασκαλίας και τρόπος εξέτασης (ενημέρωση Σεπτέμβριος 2025)

πηγή της εικόνας: διαδραστικά σχολικά βιβλία

 

 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Β΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

Θουκυδίδη, Περικλέους Επιτάφιος

  

Σύμφωνα με τις Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας και των Αρχαίων Ελληνικών του Ημερησίου και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2025-2026 (δείτε εδώ το σχετικό έγγραφο του ΥΠΑΙΘ, σελ.9) ο Επιτάφιος διδάσκεται σε 15 διδακτικές ώρες από την αρχή του διδακτικού έτους έως 28/11.

 

Δευτέρα 23 Αυγούστου 2021

Δύο συνεντεύξεις της Έντιθ Χολ για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό

πηγή της εικόνας: ιστοσελίδα της εφημερίδας Η Καθημερινή



Έντιθ Χολ: Οι κλασικοί άλλαξαν τις ζωές μας



Συνέντευξη: Ξένια Τούρκη


Μπορούμε να βρούμε απαντήσεις για το ποιοι είμαστε και για το πώς μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα, μέσα από τη μελέτη των κλασικών, υποστηρίζει η ακαδημαϊκός και συγγραφέας, σίγουρη πως ο Αριστοτέλης δίνει μαθήματα ζωής.

Γιατί, πιστεύετε πως οι κλασικοί είναι τόσο σημαντικοί; 
Υπάρχουν έξι μεγάλες αλλαγές στην ανθρώπινη ιστορία. Η γνωσιακή επανάσταση όπου ο άνθρωπος βγήκε από την περίπου ζωική κατάσταση, η αγροτική επανάσταση όπου έκτισε μόνιμους οικισμούς. Η τρίτη αλλαγή ήταν η επανάσταση της γνώσης, οπόταν και αναπτύχθηκε ο τόσο εκλεπτυσμένος ελληνικός και ρωμαϊκός πολιτισμός. Ακολούθησε η επανάσταση της τυπογραφίας, η βιομηχανική και τέλος η επανάσταση της τεχνολογίας. Από όλες αυτές τις επαναστάσεις, αυτή που διαμόρφωσε περισσότερο την ανθρωπότητα ήταν η επανάσταση της γνώσης. Ό,τι διδασκόμαστε σήμερα στα σχολεία μας -η φιλοσοφία, το θέατρο, οι εμπειρικές επιστήμες, η δημοκρατία, η λογοτεχνία- αναπτύχθηκε τότε. Οι κλασικοί άλλαξαν τις ζωές μας.

Δευτέρα 16 Αυγούστου 2021

Το γράμμα του Ουμπέρτο Έκο στον εγγονό του: «Καλλιέργησε τη μνήμη σου και θα ζήσεις χίλιες ζωές»

 

Μια συγκλονιστική επιστολή, ενδεικτική της τεράστιας προσωπικότητας του, έγραψε ο Ουμπέρτο Έκο απευθύνοντάς την στον εγγονό του. Πρόκειται για ένα κείμενο που ο εκλιπών μεγάλος στοχαστής έγραψε το 2014, κατά παραγγελία του ιταλικού περιοδικού «L’ Espresso», το οποίο είχε ζητήσει από τον ίδιο και από άλλες 13 προσωπικότητες του πνεύματος να γράψουν μια επιστολή για το 2014.

Δευτέρα 9 Αυγούστου 2021

Η τρομοκρατία της αθωότητας (σχολικός εκφοβισμός)

Η συγκεκριμένη εκπομπή του Σταύρου Θεοδωράκη με τίτλο Η τρομοκρατία της αθωότητας είναι αφιερωμένη στον σχολικό εκφοβισμό. 

 

Θέλω κι άλλο!

Γράμμα σε έναν φοβισμένο 16άρη - διαβάστε εδώ το γράμμα και ακούστε το podcast του Σταύρου Θεοδωράκη.


Δευτέρα 2 Αυγούστου 2021

Μιχάλης Τιβέριος, Τράπεζες και τοκογλύφοι στην αρχαία Ελλάδα

Αργυρό τρίδραχμο από την Κω με παράσταση δισκοβόλου και του επάθλου του, ενός τρίποδα. Περίπου 480-450 π.Χ. Αθήνα, Νομισματικό Μουσείο


Η κυκλοφορία πολλών και ανόμοιων ως προς την αξία τους νομισμάτων κατά την αρχαιότητα, γράφει ο Μ. Α. Τιβέριος, οδήγησε στη δημιουργία τραπεζών, των οποίων η δραστηριότητα χρονολογείται περί τον 6ο αιώνα π.Χ.


Οι τράπεζες, ένας από τους βασικούς παράγοντες της ελεύθερης οικονομίας, συχνά τον τελευταίο καιρό απασχολούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Διάφορα συμβάντα, λόγου χάρη συγχωνεύσεις ή αγοραπωλησίες τραπεζών, έχουν αποτέλεσμα τραπεζικά θέματα να βρίσκονται στο επίκεντρο της επικαιρότητας. Προ ημερών, σε σχετική συζήτηση, διαπίστωσα ότι οι συνομιλητές μου ξαφνιάστηκαν όταν έκανα λόγο για τράπεζες και στην αρχαία Ελλάδα και ίσως την ίδια αντίδραση να έχουν και πολλοί από τους αναγνώστες της επιφυλλίδας αυτής. Υπενθυμίζω ότι ο ίδιος ο όρος «τράπεζα» προέρχεται από την αρχαιότητα. Αυτοί που ασχολούνταν με το εμπόριο του χρήματος χρησιμοποιούσαν στις διάφορες συναλλαγές τους ένα τραπέζι, μια τράπεζα, πάνω στην οποία γίνονταν οι διάφορες εμπορικές τους πράξεις. Αυτό το τραπέζι είναι που έδωσε το σχετικό όνομα.